నరసింహ శతక విశ్లేషణ
పద్యం - 33 (తీవ్రమైన పాపపు ఒప్పుకోలు మరియు శరణాగతి)
సీ. నరసింహ! నాకు దుర్ణయములే మెండాయె
సుగుణ మొక్కటి లేదు చూఁడ జనిన
నన్యకాంతల మీఁద యాశ మానఁగలేను
నొరుల క్షేమము చూచియోర్వలేను
ఇటువంటి దుర్బుద్ధులిన్ని నాకున్నవి
నేను జేసెడివన్ని నీచకృతులు
నావంటి పాపిష్ఠినరుని భూలోకాన
బుట్టఁ జేసితివేల భోగిశయన!
తే. అబ్జదళనేత్ర! నాతండ్రివైన ఫలము
నేరములు గాచి రక్షింపు నీవె దిక్కు
భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస!
దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర!
ప్రతి పదార్థం
నరసింహ! = ఓ నరసింహ స్వామీ! నాకు దుర్ణయములే + మెండు + ఆయె = నాకు చెడ్డ గుణాలే అధికమయ్యాయి చూఁడ జనిన = చూడబోతే సుగుణము + ఒక్కటి లేదు = మంచి గుణం ఒక్కటి కూడా లేదు అన్యకాంతల మీఁద = పరస్త్రీల మీద ఆశ మానఁగలేను = ఆశను వదులుకోలేను ఒరుల క్షేమము చూచి = ఇతరుల బాగును (అభివృద్ధిని) చూసి ఓర్వలేను = సహించలేను (అసూయపడతాను) ఇటువంటి దుర్బుద్ధులు + ఇన్ని = ఇటువంటి చెడ్డ బుద్ధులు ఎన్నో నాకున్ + ఉన్నవి = నాకు ఉన్నాయి నేను చేసెడివి + అన్ని = నేను చేసే పనులన్నీ నీచకృతులు = నీచమైన పనులే నావంటి పాపిష్ఠి + నరుని = నాలాంటి పాపాత్ముడైన మనిషిని భూలోకాన = ఈ భూమి మీద ఏల బుట్టఁజేసితివి? = ఎందుకు పుట్టించావు? భోగిశయన! = ఆదిశేషునిపై శయనించినవాడా! అబ్జదళనేత్ర! = పద్మదళముల వంటి కన్నులు కలవాడా! నా తండ్రివి + ఐన ఫలము = నీవు నాకు తండ్రివి అయినందుకు ఫలం (ప్రయోజనం) ఏమిటి? నేరములు కాచి = నా తప్పులను సహించి, కాపాడి రక్షింపు = నన్ను రక్షించు నీవె దిక్కు = నాకు నీవే శరణు (మకుటం) = (మొదటి పద్యంలోని మకుటమే పునరావృతం)
తాత్పర్యం
ఓ నరసింహ స్వామీ! చూడబోతే నాలో చెడ్డ గుణాలే అధికంగా ఉన్నాయి కానీ, ఒక్క సుగుణమైనా లేదు. నేను పరస్త్రీల మీద ఆశను వదులుకోలేకపోతున్నాను, ఇతరుల అభివృద్ధిని చూసి ఓర్వలేకపోతున్నాను. ఇటువంటి ఎన్నో దుర్బుద్ధులు నాకు ఉన్నాయి. నేను చేసేవన్నీ నీచమైన పనులే. ఓ శేషశయనా! నాలాంటి పాపాత్ముడిని ఈ భూమి మీద ఎందుకు పుట్టించావు? ఓ పద్మాక్షా! నీవు నాకు తండ్రిగా ఉన్నందుకు ఫలం దక్కాలి కదా! కాబట్టి, నా తప్పులన్నీ సహించి నన్ను కాపాడు. నాకు నీవే ఏకైక శరణు.
విశ్లేషణ
ఈ పద్యం భక్తుని యొక్క సంపూర్ణమైన, నిజాయితీతో కూడిన ఆత్మవిమర్శకు, నిస్సహాయమైన శరణాగతికి నిలువుటద్దం.
1. భక్తి విశేషాలు: సంపూర్ణ శరణాగతి (ప్రపత్తి)
నిర్మొహమాటమైన ఒప్పుకోలు: 24వ పద్యంలో కవి తన తప్పులను సాధారణంగా ఒప్పుకున్నాడు. కానీ ఇక్కడ, సమాజంలో అత్యంత నింద్యమైనవిగా భావించే రెండు మహా పాపాలను - పరస్త్రీ వ్యామోహం (
అన్యకాంతల మీఁద యాశ) మరియు అసూయ (ఒరుల క్షేమము చూచియోర్వలేను) - పేరు పెట్టి ఒప్పుకుంటున్నాడు. భగవంతుని ముందు తన అంతరంగాన్ని పూర్తిగా తెరిచి చూపించడం శరణాగతిలో మొదటి మెట్టు.తండ్రిగా భగవంతుడు: "నాతండ్రివైన ఫలము" అని భగవంతుడిని ప్రశ్నించడం, "నేరములు గాచి రక్షింపు" అని అడగడం భక్తునికి, భగవంతునికి మధ్య ఉన్న చనువును, హక్కును సూచిస్తుంది. తండ్రి కర్తవ్యం తప్పు చేసిన బిడ్డను దండించడమే కాదు, వాడి తప్పులను క్షమించి, వాడిని సరిదిద్ది రక్షించడం కూడా. ఈ సంబంధాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని కవి భగవంతుని కరుణను అర్థిస్తున్నాడు.
"నీవె దిక్కు": ఈ ఒక్క మాట చాలు. తన సొంత సాధన, సుగుణాలు తనను రక్షించలేవని, తనలోని దుర్గుణాలు తనను పతనం చేస్తున్నాయని సంపూర్ణంగా గ్రహించిన జీవుడు, "ఇక నాకు నీవే శరణు" అని భగవంతునికి తనను తాను సమర్పించుకోవడం (ఆత్మనిక్షేపణం) భక్తిలో అత్యున్నత స్థితి.
2. వేదాంత మరియు మానసిక విశేషాలు:
అస్తిత్వ వేదన (Existential Crisis): "నావంటి పాపిష్ఠినరుని భూలోకాన - బుట్టఁ జేసితివేల?" అనే ప్రశ్న ఒక భక్తుని యొక్క తీవ్రమైన అస్తిత్వ వేదనను సూచిస్తుంది. "ఇన్ని దుర్గుణాలతో నేను ఎందుకు పుట్టాను? నా అస్తిత్వానికి అర్థం ఏమిటి?" అని భగవంతుడినే నిలదీస్తున్నాడు. తన పాపాలకు మూలం తన అజ్ఞానమే అయినా, ఆ అజ్ఞానంతో సహా తనను సృష్టించిన భగవంతుడిదే బాధ్యత అని వాదించడం ఒక భక్తుని ఆర్తికి ప్రతీక.
ఆత్మవిమర్శ: తనలోని లోపాలను (దుర్ణయములే మెండు) గుర్తించడం, వాటిని అంగీకరించడం (నాకున్నవి) అనేది గొప్ప ఆత్మవిమర్శ, ఆత్మ పరిశీలన. ఈ నిజాయితీ, ఈ పశ్చాత్తాపమే పరివర్తనకు తొలిమెట్టు.
3. యోగ విశేషాలు: యమ నియమాల ఉల్లంఘన మరియు చక్రాలపై ప్రభావం కవి ఒప్పుకున్న రెండు ప్రధాన దుర్గుణాలు యోగ మార్గానికి, చక్ర శక్తికి తీవ్రమైన అవరోధాలు.
"అన్యకాంతల మీఁద యాశ" (లంపటత్వం):
ఉల్లంఘన: ఇది అష్టాంగ యోగంలోని 'యమ' నియమాలలో ఒకటైన 'బ్రహ్మచర్యం' (శారీరకంగా, మానసికంగా కామాన్ని నిగ్రహించడం) అనే నియమానికి పూర్తి విరుద్ధం.
ప్రభావితమయ్యే చక్రం: స్వాధిష్ఠాన చక్రం (Sacral Chakra). ఇది కోరికలకు, సృజనాత్మకతకు, లైంగిక శక్తికి కేంద్రం. ఈ వ్యామోహం వల్ల ఈ చక్రం అసమతుల్యమై, శక్తి అంతా నిమ్న స్థాయిలోనే వృథా అవుతుంది.
పరిణామం: శక్తి ఊర్ధ్వముఖంగా (ఉన్నత చక్రాల వైపు) ప్రయాణించదు. దీనివల్ల మానసిక అశాంతి, భావోద్వేగాల అస్థిరత, వ్యసనాలకు బానిస కావడం, సృజనాత్మకత నశించడం వంటివి జరుగుతాయి.
"ఒరుల క్షేమము చూచియోర్వలేను" (అసూయ):
ఉల్లంఘన: ఇది 'యమ' నియమాలలో ఒకటైన 'అహింస' (మానసిక హింస)కు పాల్పడటం. అసూయ అనేది మనస్సు ద్వారా చేసే ఒక విధ్వంసకరమైన చర్య.
ప్రభావితమయ్యే చక్రం: అనాహత చక్రం (Heart Chakra). ఇది ప్రేమ, కరుణ, ఆనందాలకు కేంద్రం.
పరిణామం: అసూయ ఈ చక్రాన్ని పూర్తిగా మూసివేస్తుంది (బ్లాక్ చేస్తుంది). దీనివల్ల వ్యక్తి ఇతరుల ఆనందాన్ని చూసి సంతోషించలేడు, ప్రేమను పంచలేడు, స్వీకరించలేడు. ఇది ఒంటరితనానికి, ద్వేషానికి, తద్వారా గుండె జబ్బులకు, రక్తపోటు వంటి శారీరక రుగ్మతలకు దారితీస్తుంది.
ఈ రెండు దుర్గుణాలు కింది చక్రాలలోనే శక్తిని బంధించడం వల్ల, భక్తుడు తన సొంత ప్రయత్నంతో ఉన్నత స్థితులకు చేరలేనని గ్రహించి, "నన్ను రక్షించడం నీ వల్లే సాధ్యం" అని "దుష్టసంహార!" అయిన ఆ నరసింహుడిని సంపూర్ణ శరణాగతి వేడుచున్నాడు
గత జన్మ వాసనలు
ఈ పద్యంలో లోతైన తాత్విక సంకేతం ఉంది. దాన్ని వివివరంగా చూద్దాం:
"నావంటి పాపిష్ఠినరుని.. ఏల బుట్టఁజేసితివి?" (గత జన్మ వాసనలు): ఇది భగవంతునిపై నింద కాదు. ఇది భక్తుని యొక్క తీవ్రమైన ఆత్మవిమర్శ. "నేను ఇలా ఎందుకు ఉన్నాను?" అనే అన్వేషణ. దీని వెనుక, "నా ఈ దుర్గుణాలు (పరస్త్రీ వ్యామోహం, అసూయ) ఈ జన్మలో కొత్తగా వచ్చినవి కావు, ఇవి నాతో పాటే పుట్టాయి" అనే అవగాహన ఉంది. ఈ నాతో పాటే వచ్చిన వాటినే వేదాంతం "పూర్వజన్మ వాసనలు" లేదా "ప్రారబ్ధ కర్మ" అంటుంది. కవి తన ప్రస్తుత స్వభావానికి కారణం తన గతాన్నే అని పరోక్షంగా అంగీకరిస్తున్నాడు.
"నేరములు గాచి రక్షింపు" (ఈ జన్మ యొక్క ఉద్దేశ్యం): ఈ జన్మ యొక్క ఉద్దేశ్యం ఆ పాత వాసనలను జయించి, వివేకంతో వాటిని అధిగమించి, మోక్షాన్ని పొందడమే. కవికి ఆ విషయం తెలుసు. అందుకే తన తప్పులను గుర్తించగలుగుతున్నాడు.
"ఆశ మానఁగలేను", "చూచియోర్వలేను" (మాయలో చిక్కుకోవడం): ఇక్కడే అసలైన విషాదం, భక్తుని నిస్సహాయత ఉన్నాయి. ఇది అతి ముఖ్యమైన అంశం. కవికి ఏది తప్పో (వాసన), ఏది ఒప్పో (జ్ఞానం) తెలుసు. కానీ, ఆ వాసనల బలం ముందు తన వివేకం ఓడిపోతోంది. "నాకు ఇది తప్పని తెలుసు, కానీ నేను దానిని జయించలేకపోతున్నాను" అని ఒప్పుకోవడమే "మాయలో చిక్కుకోవడం" అంటే. తెలిసీ, ఆ దుర్గుణాల నుండి బయటపడలేని నిస్సహాయ స్థితే మాయ.
ఈ మూడు అంశాలను కలిపి చూసినప్పుడు, ఈ పద్యం యొక్క సంపూర్ణ భావం ఇదే:
"ఓ స్వామీ! నేను గతజన్మల వాసనలనే మహాపాపాలతో పుట్టాను. ఈ జన్మలో వాటిని జయించి నిన్ను చేరాలని ప్రయత్నించాను. కానీ, నా సొంత శక్తి చాలడం లేదు. ఈ మాయ యొక్క బలం ముందు నేను ఓడిపోతున్నాను. ఆ పాత వాసనలే నన్ను మళ్ళీ మళ్ళీ కిందికి లాగుతున్నాయి. ('దుర్ణయములే మెండాయె', 'సుగుణ మొక్కటి లేదు'). నా ప్రయత్నం పూర్తిగా విఫలమైంది. అందుకే, ఓ తండ్రీ, ఇక ఈ పాపిని ఉద్ధరించడానికి 'నీవె దిక్కు'. నా వాసనలను నాశనం చేయడానికి 'దుష్టసంహార!' అయిన నీవే రావాలి."