పద్యం - 34 (జన్మ వైఫల్యంపై పశ్చాత్తాపం)
సీ. ధీరతఁ బరుల నిందింప నేర్చితిఁ గాని
తిన్నఁగా నినుఁ బ్రస్తుతింపనైతిఁ
పొరుగు కామినులందు బుద్ధి నిల్పితిఁ గాని
నిన్ను సంతతము ధ్యానింపనైతిఁ
బెరికి ముచ్చటలైన మురిసి వింటిని గాని
యెంచి నీ కథ లాలకించనైతిఁ
కౌతుకంబునఁ బాతకము గడించితిఁ గాని
హెచ్చు పుణ్యము సంగ్రహింపనైతి
తే. నవనిలో నేను జన్మించినందుకేమి
సార్థకము గానరాదాయె స్వల్పమైన
భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస!
దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర!
ప్రతి పదార్థం
ధీరతన్ = ధైర్యంగా, జంకులేకుండా పరులన్ + నిందింపన్ + నేర్చితిన్ + కాని = ఇతరులను నిందించడం నేర్చుకున్నాను కానీ తిన్నఁగా = సరిగ్గా, మనస్ఫూర్తిగా నినున్ + ప్రస్తుతింపన్ + ఐతిన్ = నిన్ను స్తుతించలేకపోయాను పొరుగు కామినులందున్ = ఇరుగుపొరుగు స్త్రీల మీద బుద్ధి నిల్పితిన్ + కాని = నా మనస్సును నిలిపాను కానీ నిన్నున్ సంతతము + ధ్యానింపన్ + ఐతిన్ = నిన్ను ఎల్లప్పుడూ ధ్యానించలేకపోయాను పెరికి ముచ్చటలు + ఐనన్ = పనికిమాలిన లోకపు మాటలైనా మురిసి వింటిని + కాని = సంతోషంగా విన్నాను కానీ ఎంచి = శ్రద్ధగా నీ కథల్ + ఆలకించన్ + ఐతిన్ = నీ కథలను వినలేకపోయాను కౌతుకంబునన్ = కుతూహలంతో పాతకము + గడించితిన్ + కాని = పాపాన్ని సంపాదించుకున్నాను కానీ హెచ్చు పుణ్యము = గొప్ప పుణ్యాన్ని సంగ్రహింపన్ + ఐతిన్ = పోగుచేయలేకపోయాను అవనిలోన్ = ఈ భూమి మీద నేను జన్మించినందుకు + ఏమి = నేను పుట్టినందుకు ఏమి ప్రయోజనం? స్వల్పమైన + సార్థకము = కొంచెమైనా సార్థకత గానరాదు + ఆయె = కనిపించడం లేదు (మకుటం) = (మొదటి పద్యంలోని మకుటమే పునరావృతం)
తాత్పర్యం
ఓ నరసింహ స్వామీ! నేను ధైర్యంగా ఇతరులను నిందించడం నేర్చుకున్నాను కానీ, నిన్ను సరిగ్గా స్తుతించలేకపోయాను. పరాయి స్త్రీల మీద మనస్సు నిలిపాను కానీ, నిన్ను నిరంతరం ధ్యానించలేకపోయాను. పనికిమాలిన మాటలను సంతోషంగా విన్నాను కానీ, నీ కథలను శ్రద్ధగా వినలేకపోయాను. కుతూహలంతో పాపాన్ని సంపాదించుకున్నాను కానీ, పుణ్యాన్ని కూడగట్టలేకపోయాను. అసలు ఈ భూమి మీద నేను పుట్టినందుకు కొంచెం కూడా సార్థకత కనిపించడం లేదు.
విశ్లేషణ
ఈ పద్యం భక్తుని యొక్క తీవ్రమైన పశ్చాత్తాపాన్ని, తన జన్మ వృథా అయిపోయిందనే అస్తిత్వ వేదనను (Existential Crisis) తెలియజేస్తుంది.
1. భక్తి మరియు వేదాంత విశేషాలు:
జన్మ వైఫల్యంపై ఆవేదన: "నేను జన్మించినందుకేమి సార్థకము గానరాదాయె" అనే పాదం ఈ పద్యానికి హృదయం. మానవ జన్మ యొక్క ఏకైక ప్రయోజనం మోక్ష సాధన అని గ్రహించిన భక్తుడు, తాను అందుకు పూర్తి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించానని వాపోతున్నాడు. తన ఇంద్రియాలను, మనస్సును భగవంతుని వైపు కాకుండా, పాపపు కార్యాల వైపు మళ్లించానని గ్రహించి, తన జన్మయే నిరర్థకమని బాధపడుతున్నాడు.
ప్రతికూల అభ్యాసం: భక్తుడు ప్రతి మంచి పనికి బదులుగా, దానికి వ్యతిరేకమైన చెడు పనిని ఎలా అభ్యసించాడో పోల్చి చెప్పుకుంటున్నాడు:
స్తుతి (మంచి) vs నింద (చెడు)
ధ్యానం (మంచి) vs పరస్త్రీ చింతన (చెడు)
శ్రవణం (మంచి) vs పెరికి ముచ్చటలు (చెడు)
పుణ్యం (మంచి) vs పాతకం (చెడు) ఈ పోలిక ద్వారా, తాను మంచిని వదిలి, చెడును ఎంత సులభంగా అలవాటు చేసుకున్నానోనని పశ్చాత్తాపం చెందుతున్నాడు.
2. యోగ విశేషాలు: ఇంద్రియ దుర్వినియోగం మరియు చక్రాల నిరోధం ఈ పద్యం అష్టాంగ యోగంలోని 'యమ' నియమాలను ఉల్లంఘించడం, మరియు తద్వారా చక్రాల శక్తిని ఎలా దుర్వినియోగం చేశాడో స్పష్టంగా వివరిస్తుంది.
వాక్ ఇంద్రియం (నోరు): "పరుల నిందింప నేర్చితిఁ": ఇది 'అహింస' (మానసిక హింస), 'సత్యం' నియమాల ఉల్లంఘన.
ప్రభావిత చక్రం: విశుద్ధి చక్రం (Throat Chakra). సత్యం, శుద్ధమైన వాక్కుకు ఇది కేంద్రం. నిందలు, అబద్ధాలు ఈ చక్రాన్ని నిరోధించి (block), వ్యక్తి వాక్కులో శక్తిని, మాధుర్యాన్ని కోల్పోయేలా చేస్తాయి. శారీరకంగా ఇది గొంతు, థైరాయిడ్ సమస్యలకు దారితీయవచ్చు.
కర్ణేంద్రియం (చెవులు): "పెరికి ముచ్చటలైన మురిసి వింటిని": ఇది వ్యర్థమైన విషయాలపై ఆసక్తి.
ప్రభావిత చక్రం: విశుద్ధి చక్రం (ఆకాశ తత్త్వం). చెవులు ఆకాశ తత్త్వానికి, శబ్దానికి ప్రతీక. చెడు శబ్దాలను, నిందలను వినడం వల్ల ఈ చక్రం కలుషితమై, మంచి-చెడుల విచక్షణా జ్ఞానం దెబ్బతింటుంది.
మనస్సు: "పొరుగు కామినులందు బుద్ధి నిల్పితిఁ": ఇది 'బ్రహ్మచర్యం' నియమానికి పూర్తి విఘాతం.
ప్రభావిత చక్రం: స్వాధిష్ఠాన చక్రం (Sacral Chakra). ఇది కోరికలకు, భావోద్వేగాలకు కేంద్రం. మనస్సు ఇక్కడ నిలిచిపోవడం వల్ల, శక్తి ఊర్ధ్వ ముఖంగా (ఉన్నత చక్రాలైన అనాహత, ఆజ్ఞా చక్రాల వైపు) ప్రయాణించదు. దీనివల్ల నిరంతర మానసిక అశాంతి, అసంతృప్తి, బానిసత్వపు ఆలోచనలు కలుగుతాయి.
కర్మ: "పాతకము గడించితిఁ": పాపపు కర్మలు చేయడం వల్ల మొత్తం శక్తి వ్యవస్థ (Auric Field) దెబ్బతింటుంది.
ఈ విధంగా తన ఇంద్రియాలన్నింటినీ, మనస్సును అధోగతి పాలుచేసుకున్నానని, తన సొంత ప్రయత్నం వల్ల ఇక లాభం లేదని, తన జన్మ సార్థకం కావాలంటే "దుష్టసంహార!" అయిన భగవంతుని కృప మాత్రమే మార్గమని భక్తుడు సంపూర్ణ శరణాగతి చేస్తున్నాడు.
