పద్యం - 35 (ముందస్తు నామ సంకీర్తనం)
సీ. అంత్యకాలమునందు నాయాసమున నిన్నుఁ
దలఁతునో తలఁపనో తలఁతు నిపుడె
నరసింహ! నరసింహ! నరసింహ! లక్ష్మీశ!
దానవాంతక! కోటిభానుతేజ!
గోవింద! గోవింద! గోవింద! సర్వేశ!
పన్నగాధిపశాయి! పద్మనాభ!
మధువైరి! మధువైరి! మధువైరి! లోకేశ!
నీలమేఘశరీర! నిగమవినుత!
తే. ఈ విధంబున నీనామమిష్టముగను
భజన సేయుచు నుందు నా భావమందు
భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస!
దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర!
ప్రతి పదార్థం
అంత్యకాలమునందున్ = మరణ సమయంలో ఆయాసమునన్ = ఆయాసం చేత (అలసట, బాధ చేత) నిన్నున్ + తలఁతునో + తలఁపనో = నిన్ను తలచుకుంటానో, తలచుకోలేనో (తెలియదు) (అందుకే) ఇపుడె + తలఁతు = ఇప్పుడే (ఆరోగ్యంగా ఉన్నప్పుడే) తలచుకుంటున్నాను నరసింహ! నరసింహ! నరసింహ! = ఓ నరసింహ స్వామీ! (ముమ్మారు పిలుపు) లక్ష్మీశ! = లక్ష్మీదేవికి భర్త అయినవాడా! దానవ + అంతక! = రాక్షసులను సంహరించేవాడా! కోటిభానుతేజ! = కోటి సూర్యుల వెలుగు కలవాడా! గోవింద! గోవింద! గోవింద! = ఓ గోవిందా! (ముమ్మారు పిలుపు) సర్వేశ! = సర్వానికి ఈశ్వరుడా! పన్నగ + అధిప + శాయి! = పాములకు రాజైన ఆదిశేషునిపై శయనించినవాడా! పద్మనాభ! = పద్మము నాభియందు కలవాడా! మధువైరి! మధువైరి! మధువైరి! = మధువు అనే రాక్షసుని సంహరించినవాడా! (ముమ్మారు పిలుపు) లోకేశ! = లోకాలకు ప్రభువా! నీలమేఘశరీర! = నల్లని మేఘము వంటి శరీరము కలవాడా! నిగమవినుత! = వేదాలచే స్తుతించబడినవాడా! ఈ విధంబున = ఈ విధంగా నీ నామము + ఇష్టముగను = నీ నామాన్ని ఇష్టంతో నా భావమందున్ = నా మనస్సులో భజన సేయుచున్ + ఉందు = భజన చేస్తూ ఉంటాను (మకుటం) = (మొదటి పద్యంలోని మకుటమే పునరావృతం)
తాత్పర్యం
ఓ నరసింహ స్వామీ! మరణ సమయంలో ఉండే ఆయాసం వల్ల నేను నిన్ను తలచుకోగలనో లేదో తెలియదు. అందుకే, ఆ నాటి కోసం ఇప్పుడే నిన్ను తలచుకుంటున్నాను. "నరసింహ! నరసింహ! నరసింహ!", "గోవింద! గోవింద! గోవింద!", "మధువైరి! మధువైరి! మధువైరి!" అంటూ నీ నామాలను, నీ బిరుదులైన లక్ష్మీశ, దానవాంతక, కోటిభానుతేజ, సర్వేశ, పన్నగశాయి, పద్మనాభ, లోకేశ, నీలమేఘశరీర, నిగమవినుత అనే నామాలను ఈ విధంగా నా మనస్సులో ఎంతో ఇష్టంతో నిరంతరం భజన చేస్తూ ఉంటాను.
విశ్లేషణ
ఈ పద్యం భక్తుని యొక్క "ముందస్తు ప్రణాళిక" మరియు "నామ జప తీవ్రత" ను తెలియజేస్తుంది.
1. ఆధ్యాత్మిక విశేషాలు: కులశేఖర ఆళ్వార్ల స్ఫూర్తి ఈ పద్యం ప్రముఖ వైష్ణవ భక్తుడైన కులశేఖర ఆళ్వార్ రచించిన "ముకుందమాల" లోని ప్రసిద్ధ శ్లోకానికి అద్భుతమైన తెలుగు అనువాదం లేదా అనుకరణగా కనిపిస్తుంది.
శ్లోకం: "కృష్ణ! త్వదీయ పదపంకజ పంజరాంతమ్... ప్రాణ ప్రయాణ సమయే కఫవాతపిత్తైః కంఠావరోధన విధౌ స్మరణం కుతస్తే?" భావం: ఓ కృష్ణా! ఇప్పుడే నా మనస్సు అనే రాజహంసను నీ పాదపద్మాలనే పంజరంలో బంధించు. లేకపోతే, ప్రాణం పోయేటప్పుడు కఫవాతపిత్తాల వల్ల గొంతు పూడుకుపోయినప్పుడు, నిన్ను స్మరించడం ఎలా సాధ్యమవుతుంది? కవి ఆ భావాన్నే తీసుకొని, ఇక్కడ నామ సంకీర్తన రూపంలో ఆచరించి చూపిస్తున్నాడు.
2. మంత్ర యోగం మరియు నామ జపం:
ముమ్మారు పిలుపు: నరసింహ, గోవింద, మధువైరి అనే నామాలను కవి మూడేసి సార్లు ("నరసింహ! నరసింహ! నరసింహ!") ఉచ్ఛరించాడు. దీని వెనుక లోతైన అర్థం ఉంది:
త్రికరణ శుద్ధి: మనస్సు, వాక్కు, కాయం - ఈ మూడింటినీ భగవంతునిలో లగ్నం చేయడానికి మూడుసార్లు పిలవడం.
తాపత్రయ నివారణ: ఆధ్యాత్మిక, ఆధిభౌతిక, ఆధిదైవిక అనే మూడు రకాల తాపాలను (బాధలను) పోగొట్టమని ప్రార్థించడం.
గాఢత : ఒకసారి పిలిస్తే అది సంబోధన. మూడుసార్లు పిలిస్తే అది ఆర్తి, ఆవేదన, మరియు గాఢమైన ప్రేమ.
శబ్ద శక్తి : "గోవింద", "నరసింహ" వంటి శబ్దాలు శక్తివంతమైన బీజాక్షరాలను కలిగి ఉంటాయి. వీటిని లయబద్ధంగా ఉచ్ఛరించడం వల్ల నాడీమండలం ఉత్తేజితమై, మనస్సు ఏకాగ్రతను పొందుతుంది.
3. నామ విశేషాలు, అంతరార్థాలు మరియు యోగ రహస్యాలు: కవి ఎంచుకున్న ప్రతి నామంలోనూ లోతైన ఆధ్యాత్మిక, యోగ మరియు వేదాంత రహస్యాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా నరసింహ, గోవింద, మధువైరి నామాలను మూడుసార్లు జపించడంలో ప్రత్యేక అంతరార్థం ఉంది.
నరసింహ (అగ్ని బీజం - పాప దహనం):
ఈ నామంలో 'ర' అనే అక్షరం కీలకం. వ్యాకరణ రీత్యా ఇది "అంతస్థం". అంతస్థాలు ప్రాణశక్తి ప్రవాహానికి సంకేతాలు.
మంత్ర శాస్త్రంలో 'ర' కారం "అగ్ని బీజం" (Seed syllable of Fire). అగ్ని ఎలాగైతే సమస్తాన్ని దహించివేస్తుందో, 'నరసింహ' నామ జపం జీవుని అంతర్గత పాపాలను, కర్మ బంధాలను భస్మం చేస్తుంది. అంత్యకాలంలో శుద్ధమైన స్థితిని పొందడానికి ఈ అగ్ని స్నానం అవసరం.
గోవింద (ఇంద్రియ రక్షకుడు):
గో : సంస్కృతంలో 'గో' అనే పదానికి 'ఆవు' అనే అర్థంతో పాటు 'ఇంద్రియాలు' , 'వేదం', 'వాక్కు' అనే వ్యుత్పత్తి అర్థాలు ఉన్నాయి.
వింద : అంటే 'పొందేవాడు', 'రక్షించేవాడు' లేదా 'యజమాని'.
అంతరార్థం: మరణ సమయంలో ఇంద్రియాలు (కళ్ళు, చెవులు, నాలుక) పట్టుతప్పుతాయి, తమ శక్తిని కోల్పోతాయి ("నా జిహ్వతో... పిలుతునో శ్రమచేతఁ బిలువలేనో"). ఆ క్లిష్ట సమయంలో, విఫలమవుతున్న తన ఇంద్రియాలను కాపాడమని, "గోవింద" (ఇంద్రియాలకు అధిపతి) నామం ద్వారా భక్తుడు వేడుకుంటున్నాడు. ఇది సందర్భానికి అతికినట్లు సరిపోయే నామం.
మధువైరి (వ్యామోహ నాశకుడు):
మధు : పురాణాల ప్రకారం ఇది ఒక రాక్షసుడి పేరు. కానీ తాత్వికంగా 'మధు' అంటే 'తేనె' లేదా 'తీపి'. ఇది సంసారంలోని ఆకర్షణీయమైన వ్యామోహానికి , భోగాలకు ప్రతీక.
వైరి : శత్రువు లేదా సంహరించేవాడు.
అంతరార్థం: మనిషిని మరణ సమయంలో ఎక్కువగా బాధించేది, బంధించేది సంసారంపై ఉన్న తీపి (మమకారం). "మధువైరి" అని పిలవడం ద్వారా, "ఓ స్వామీ! తేనె లాంటి ఈ సంసార వ్యామోహాన్ని (మధువును) రాక్షసుని వలె సంహరించి, నన్ను ఈ బంధాల నుండి విడిపించు" అని భక్తుడు ప్రార్థిస్తున్నాడు.
దానవాంతక (అంతశ్శత్రు నాశనం & పునర్జన్మ):
మరణ సమయంలో కామ, క్రోధాది దానవ లక్షణాలు మిగిలి ఉంటే, జీవుడు తర్వాతి జన్మలో నీచ జన్మలు పొందుతాడు. "దానవాంతక" నామ స్మరణ ఆ అసుర లక్షణాలను నాశనం చేసి, ఉత్తమ గతిని ఇస్తుంది.
పన్నగాధిపశాయి (కుండలినీ యోగం):
'పన్నగము' (పాము) **"కుండలినీ శక్తి"**కి ప్రతీక. ఆదిశేషునిపై శయనించడం అంటే, అనంతమైన కుండలినీ శక్తిని పూర్తిగా అధీనంలో ఉంచుకున్న యోగేశ్వరుని స్థితి.
కోటిభానుతేజ (ఆజ్ఞా చక్రం):
కోటి సూర్య ప్రభలతో వెలిగే ఆ తేజస్సు "ఆజ్ఞా చక్రం" (భ్రూమధ్యం) లోని జ్ఞాన నేత్రానికి, ఆత్మ సాక్షాత్కార జ్యోతికి సంకేతం.
సర్వేశ (అద్వైత స్థితి):
ఇది "సర్వం ఖల్విదం బ్రహ్మ" (ఇదంతా బ్రహ్మమే) అనే ఉపనిషత్ సారాన్ని సూచిస్తుంది.
పద్మనాభ (మణిపూరక చక్రం):
నాభి నుండి పద్మం ఉద్భవించింది. ఇది మన శరీరంలో "మణిపూరక చక్రం" (నాభి స్థానం). ఇది సృష్టికి, జీవశక్తికి కేంద్రం.
నీలమేఘశరీర (సహస్రార కాంతి):
యోగ సాధనలో అత్యున్నత స్థాయి అయిన సహస్రార చక్రంలో యోగికి "నీల వర్ణపు కాంతి" (Blue Light of Consciousness) దర్శనమిస్తుందని సిద్ధులు చెబుతారు. ఆ అనంత చైతన్య రూపమే నీలమేఘశరీరుడు.
నిగమవినుత (శబ్దాతీతం):
వేదాలు (నిగమ) కూడా వర్ణించలేని శబ్దాతీతమైన పరబ్రహ్మ తత్వమే నీవు.
4. మానసిక విశ్లేషణ (అంతశ్చేతన / ఉపచేతన శిక్షణ): మనం మునుపటి పద్యాలలో చర్చించుకున్నట్లు, "ఈ విధంబున... భజన సేయుచు నుందు" అనడం ద్వారా కవి తన అంతశ్చేతనకు / ఉపచేతనకు (Subconscious Mind) నిరంతర శిక్షణ ఇస్తున్నాడు. తద్వారా మరణ సమయంలో స్పృహ లేకపోయినా, ఈ సంస్కారం ఆటోమేటిక్గా పనిచేసి, పైన చెప్పిన యోగ, వేదాంత ఫలాలను అందిస్తుంది.
5. శైలీ సౌందర్యం:
ఒక పదాన్ని ఆదరంతో గానీ, భయంతో గానీ, త్వరగా గానీ, లేదా ఆనందంతో గానీ అనేకసార్లు ప్రయోగించడాన్ని 'వీప్స' అంటారు. ఇక్కడ కవి భక్తి పారవశ్యంతో నామాలను పునరావృతం చేశాడు. ఇది పద్యానికి ఒక లయను (Rhythm), నాద మాధుర్యాన్ని ఇస్తుంది.
