పంచ ప్రాణాలు: శ్రీ లక్ష్మీ దైవిక శక్తి నృత్యం, అష్టలక్ష్మీ స్వరూపాలు - సప్తచక్రాలలో దైవిక శక్తి

శ్రీమాతా జ్యోతిషాలయం

లక్ష్మీం క్షీరసముద్రరాజ తనయాం శ్రీరంగధామేశ్వరీమ్ | దాసీభూత సమస్తదేవ వనితాం లోకైక దీపాంకురామ్ | శ్రీమన్మంద కటాక్ష లబ్ధ విభవత్ బ్రహ్మేంద్ర గంగాధరామ్ | త్వాం త్రైలోక్య కుటుంబినీం సరసిజాం వందే ముకుందప్రియామ్ ||

భావం: క్షీరసముద్రుని కుమార్తె, శ్రీరంగధామునికి మహారాణి, దేవతా స్త్రీలందరిచే సేవించబడుతున్నவಳು, లోకాలకే దీపం వంటిది, ఎవరి కటాక్ష వీక్షణాలైతే బ్రహ్మ, ఇంద్ర, శివులకు వైభవాన్ని ప్రసాదిస్తాయో, ఆ ముల్లోకాలకు తల్లి అయిన, పద్మంలో జన్మించిన ముకుంద ప్రియురాలైన ఓ లక్ష్మీదేవి, నీకు వందనం.

పైన చెప్పిన శ్లోకం క్షీరసాగర కన్యక, శ్రీరంగధామేశ్వరి అయిన ఆ లక్ష్మీదేవి బాహ్య రూపాన్ని, వైభవాన్ని, ఔన్నత్యాన్ని అద్భుతంగా వర్ణిస్తుంది. అయితే, ఆ జగన్మాత వైభవం కేవలం బయట మాత్రమే కాదు, మన అంతరంగంలోనే కొలువై ఉంది. ఆమె సృష్టికి మూలమైన తేజోమయ శక్తిగా, మనందరిలోనూ "పంచ ప్రాణాలు"గా నివసిస్తూ మన ఉనికిని నిలబెడుతోంది.

ఈ ఐదు ప్రాణ వాయువుల రూపంలో, ఆమె ఈ సకల సృష్టిని చైతన్యవంతం చేస్తుంది. మన ప్రతి కదలికలో, ప్రతి గుండె చప్పుడులో, ప్రతి శ్వాసలో జీవాన్ని నింపేది ఆ జగన్మాతే. ఆ తల్లి మనలో ఎలా జీవశక్తిగా ఉందో తెలుసుకుందాం.

పంచ ప్రాణాలు: శ్రీ లక్ష్మీ దైవిక శక్తి నృత్యం

1. ప్రాణ వాయువు (మేల్కొలిపే శ్వాస): ఇది హృదయం మరియు శిరస్సు భాగంలో నివసిస్తుంది. మనం పీల్చే గాలిని లోపలికి తీసుకునే శక్తి ఇదే. ప్రాణశక్తి రూపంలో, లక్ష్మీదేవి మనలో చైతన్యాన్ని, ఎరుకను మేల్కొల్పుతుంది. మన ఆలోచనలకు, శ్వాసకు మార్గనిర్దేశం చేస్తూ, ఉదయపు సూర్యకిరణంలా మన మనస్సును ప్రకాశవంతం చేస్తుంది.

2. అపాన వాయువు (పవిత్రమైన విసర్జన): శరీరంలోని నాభి కింది భాగంలో దీని స్థానం. ఇది మన శరీరంలోని మలినాలను బయటకు పంపే శక్తి. అపాన శక్తి రూపంలో, అమ్మవారు మనకు "వదిలివేయడం" అనే గొప్ప కళను నేర్పుతుంది. మనలోని భారాలను, ప్రతికూల ఆలోచనలను విసర్జించి, నూతన శక్తికి స్థానం కల్పిస్తుంది.

3. సమాన వాయువు (సమీకరణ చేసే అగ్ని): ఇది నాభి వద్ద జఠరాగ్ని రూపంలో ఉంటుంది. మనం తీసుకున్న ఆహారాన్ని జీర్ణం చేసి, దాన్ని పవిత్రమైన శక్తిగా మార్చేది ఇదే. ఇక్కడ లక్ష్మీదేవి ఒక రసవాదిలా, సాధారణమైన ఆహారాన్ని దైవిక అమృతంగా మారుస్తుంది. మన అనుభవాలను జ్ఞానంగా పరివర్తనం చేస్తుంది.

4. ఉదాన వాయువు (ఊర్ధ్వ ముఖ కాంతి): ఇది గొంతు నుండి పైకి ప్రయాణిస్తూ, మన వాక్కుకు, ఆత్మకు అనంతమైన శక్తిని ఇస్తుంది. ఉదాన శక్తి రూపంలో, ఆమె మన మాటకు స్ఫూర్తినిస్తుంది, మన ఎదుగుదలకు కారణమవుతుంది, మనల్ని జ్ఞానోదయం వైపు నడిపిస్తుంది.

5. వ్యాన వాయువు (విశ్వవ్యాప్తమైన బంధం): ఇది శరీరంలోని ప్రతి కణంలో వ్యాపించి ఉంటుంది. మిగిలిన నాలుగు ప్రాణాలను సమన్వయంతో పనిచేసేలా చేస్తుంది. వ్యాన శక్తి రూపంలో, లక్ష్మీదేవి మన శరీరం, మనస్సు మరియు ఈ విశ్వాన్ని కలిపి ఉంచే అదృశ్యమైన దారంలా పనిచేస్తుంది.

అందుకే, మనం తీసుకునే ప్రతి శ్వాసలోనూ ఆ లక్ష్మీదేవి నివసిస్తుంది. ఆమె ఎక్కడో దూరంగా ఉన్న దేవత కాదు, మనకు ప్రాణం పోసి, మనల్ని నడిపించి, దైవత్వం వైపు మనల్ని తీసుకెళ్లే జీవశక్తి. ఈ వరలక్ష్మీ వ్రతం నాడు, ఈ సత్యాన్ని గ్రహించి అమ్మవారిని ఆరాధిద్దాం.

అష్టలక్ష్మీ స్వరూపాలు - సప్తచక్రాలలో దైవిక శక్తి

శుద్ధలక్ష్మీర్మోక్షలక్ష్మీర్జయలక్ష్మీ సరస్వతీ | శ్రీలక్ష్మీర్వరలక్ష్మీశ్చ ప్రసన్నా మమ సర్వదా ||

భావం: శుద్ధ లక్ష్మి, మోక్ష లక్ష్మి, జయ లక్ష్మి, సరస్వతీ దేవి, శ్రీ లక్ష్మి మరియు వరలక్ష్మి రూపిణియైన ఓ దేవీ, నీవు ఎల్లప్పుడూ నా యందు ప్రసన్నంగా ఉండు.శ్రీ లక్ష్మీ దైవిక శ్వాస: జీవనాధారమైన పంచ ప్రాణాలు

పైన పేర్కొన్న శ్లోకం అమ్మవారి వివిధ స్వరూపాలను ప్రార్థిస్తుంది. ఈ లక్ష్మీ స్వరూపాలు కేవలం బాహ్య ప్రపంచంలోని ఐశ్వర్యానికి మాత్రమే కాదు, మన అంతరంగంలోని శక్తి కేంద్రాలైన సప్తచక్రాలలో నిగూఢమై ఉన్న దైవిక చైతన్యానికి కూడా ప్రతీకలు. అమ్మవారి ప్రతి స్వరూపం మనలోని ఒక్కో చక్రాన్ని ఎలా జాగృతం చేస్తుందో తెలుసుకుందాం.

1. శుద్ధ లక్ష్మి - సహస్రార చక్రం (శిరస్సు)

"శుద్ధ లక్ష్మి" అంటే నిర్మలమైన, స్వచ్ఛమైన చైతన్యం. ఎలాంటి మలినాలు లేని పరమాత్మ తత్త్వం. ఈ స్వరూపం మన శిరస్సు భాగంలో ఉండే సహస్రార చక్రానికి ప్రతీక. ఈ చక్రం జాగృతమైనప్పుడు, వ్యక్తి భౌతిక ప్రపంచానికి అతీతంగా, విశ్వ చైతన్యంతో అనుసంధానమవుతాడు. శుద్ధ లక్ష్మి అనుగ్రహం అంటే ఈ ఉన్నతమైన ఆధ్యాత్మిక స్థితినే పొందడం.

2. మోక్ష లక్ష్మి - ఆజ్ఞా చక్రం (భ్రూమధ్యం)

"మోక్ష లక్ష్మి" అంటే జనన మరణ చక్రం నుండి విముక్తిని ప్రసాదించే తల్లి. ఈ స్వరూపం మన కనుబొమ్మల మధ్య ఉండే ఆజ్ఞా చక్రానికి (మూడవ నేత్రం) ప్రతీక. ఇది జ్ఞానానికి, అంతర్దృష్టికి కేంద్రం. మోక్ష లక్ష్మి కృపతో ఈ చక్రం తెరుచుకున్నప్పుడు, మనిషి మాయను ఛేదించి, సత్యాన్ని గ్రహించి మోక్ష మార్గం వైపు పయనిస్తాడు.

3. జయ లక్ష్మి - విశుద్ధ చక్రం (కంఠం)

"జయ లక్ష్మి" అంటే విజయాన్ని ప్రసాదించే దేవత. విజయం అంటే కేవలం యుద్ధాలలో గెలవడమే కాదు, మన వాక్కులో, స్వయం వ్యక్తీకరణలో, సత్యంలో నిలబడటం కూడా. ఈ శక్తి మన గొంతు భాగంలో ఉండే విశుద్ధ చక్రానికి సంబంధించినది. జయలక్ష్మి అనుగ్రహం ఉంటే, మన మాటకు శక్తి, మన స్వయం వ్యక్తీకరణకు స్పష్టత లభించి, జీవితంలోని ప్రతి రంగంలో విజయం సాధిస్తాం.

4. సరస్వతి (జ్ఞాన లక్ష్మి) - అనాహత చక్రం (హృదయం)

ఈ శ్లోకంలో అమ్మవారిని **"సరస్వతి"**గా కూడా కీర్తించారు. సరస్వతి జ్ఞానానికి, కళలకు అధిదేవత. ఈ స్వరూపం మన హృదయ స్థానంలో ఉండే అనాహత చక్రంతో ముడిపడి ఉంది. ప్రేమ, కరుణ, సృజనాత్మకతకు ఇది కేంద్రం. హృదయం ప్రేమతో వికసించినప్పుడే నిజమైన జ్ఞానం, కళలు ఉద్భవిస్తాయి. సరస్వతీ కటాక్షం అంటే హృదయపూర్వకమైన జ్ఞానాన్ని పొందడమే.

5. శ్రీ లక్ష్మి - మణిపుర చక్రం (నాభి)

"శ్రీ లక్ష్మి" అంటే తేజస్సు, సంపద, అధికారం, వైభవానికి ప్రతీక. ఈ స్వరూపం మన నాభి వద్ద ఉండే మణిపుర చక్రానికి సంబంధించినది. ఇది మన ఆత్మవిశ్వాసానికి, వ్యక్తిగత శక్తికి, తేజస్సుకు కేంద్రం. శ్రీ లక్ష్మి కృపతో ఈ చక్రం సమతుల్యంగా ఉన్నప్పుడు, వ్యక్తి సమాజంలో గౌరవాన్ని, కీర్తిని, సంపదను పొందుతాడు.

6. వర లక్ష్మి - స్వాధిష్ఠాన చక్రం (పొత్తికడుపు)

"వర లక్ష్మి" అంటే కోరిన వరాలను ఇచ్చే తల్లి. కోరికలు, సృజనాత్మకత, భావోద్వేగాలు, సంబంధాలకు కేంద్రమైన స్వాధిష్ఠాన చక్రానికి ఈ స్వరూపం ప్రతీక. వరలక్ష్మి అనుగ్రహం ఉంటే, మన సృజనాత్మక శక్తి పెరిగి, సంబంధాలు మెరుగుపడి, జీవితంలోని సుఖాలను, సంతోషాలను పొందుతాము.

7. ప్రసన్న లక్ష్మి - మూలాధార చక్రం (వెన్నెముక కింది భాగం)

శ్లోకం చివరలో "ప్రసన్నా మమ సర్వదా" అని ప్రార్థిస్తాం. "ప్రసన్న లక్ష్మి" అంటే ప్రశాంతతను, సంతృప్తిని, స్థిరత్వాన్ని ఇచ్చే తల్లి. ఈ స్వరూపం మన శరీరానికి పునాది అయిన మూలాధార చక్రానికి ప్రతీక. ఈ చక్రం భద్రతకు, స్థిరత్వానికి కేంద్రం. మూలాధారం బలంగా ఉన్నప్పుడే జీవితంలో ప్రశాంతత, సంతృప్తి కలుగుతాయి.

ఈ విధంగా, అష్టలక్ష్మీ ఆరాధన అంటే కేవలం బయట సంపదను కోరుకోవడం కాదు, మన అంతరంగంలో ఉన్న ఈ శక్తి కేంద్రాలను జాగృతం చేసి, సంపూర్ణమైన, సమతుల్యమైన జీవితాన్ని గడపడమే.

కల్యాణీగోపాల్