పద్యం - 3 (నామ మంత్ర మహిమ)
సీ. నరసింహ! నీ దివ్యనామమంత్రముచేత
దురితజాలములెల్ల ద్రోలవచ్చు
నరసింహ! నీ దివ్యనామమంత్రముచేత
బలువైన రోగముల్ బాపవచ్చు
నరసింహ! నీ దివ్యనామమంత్రముచేత
రిపు సంఘముల సంహరింపవచ్చు
నరసింహ! నీ దివ్యనామమంత్రముచేత
దండహస్తుని బంట్లఁదఱుమవచ్చు
తే. భళిర నేనీ మహామంత్రబలముచేత
దివ్యవైకుంఠ పదవి సాధింపవచ్చు
భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస!
దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర!
ప్రతి పదార్థం
నరసింహ! = ఓ నరసింహ స్వామీ! నీ దివ్య నామ మంత్రము చేత = నీ పవిత్రమైన పేరు అనే మంత్రం వలన దురిత జాలములు ఎల్లన్ = పాపాల సమూహాలన్నింటినీ త్రోలవచ్చు = పారద్రోలవచ్చు నీ దివ్య నామ మంత్రము చేత = నీ పవిత్రమైన పేరు అనే మంత్రం వలన బలువైన రోగముల్ = తీవ్రమైన, పెద్దవైన వ్యాధులను బాపవచ్చు = పోగొట్టవచ్చు నీ దివ్య నామ మంత్రము చేత = నీ పవిత్రమైన పేరు అనే మంత్రం వలన రిపు సంఘములన్ = శత్రువుల గుంపులను సంహరింపవచ్చు = నాశనం చేయవచ్చు నీ దివ్య నామ మంత్రము చేత = నీ పవిత్రమైన పేరు అనే మంత్రం వలన దండహస్తుని బంట్లన్ = యమధర్మరాజు యొక్క సేవకులను (యమభటులను) తఱుమవచ్చు = తరిమివేయవచ్చు భళిర! = ఆహా! ఎంత అద్భుతం! నేను = నేను ఈ మహా మంత్ర బలము చేత = ఈ గొప్ప మంత్రం యొక్క శక్తితో దివ్య వైకుంఠ పదవి = శాశ్వతమైన వైకుంఠ పదాన్ని (మోక్షాన్ని) సాధింపవచ్చు = సాధించగలను (చివరి పాదం) = (మొదటి పద్యంలోని మకుటమే పునరావృతం)
తాత్పర్యం
ఓ నరసింహ స్వామీ! నీ పవిత్రమైన నామమంత్రం శక్తితో సకల పాపాలను పోగొట్టుకోవచ్చు. నీ నామమంత్రంతో భయంకరమైన రోగాలను నయం చేసుకోవచ్చు. నీ నామమంత్ర బలంతో శత్రు సమూహాలను నాశనం చేయవచ్చు. అంతెందుకు, నీ నామమంత్ర ప్రభావంతో మృత్యుదేవత అయిన యముని భటులను సైతం తరిమికొట్టవచ్చు. ఆహా! ఇంతటి శక్తివంతమైన ఈ మహామంత్రం సహాయంతో నేను నిశ్చయంగా దివ్యమైన వైకుంఠ పదాన్ని, అనగా మోక్షాన్ని సాధించగలను.
విశ్లేషణ
ఈ పద్యం కలియుగంలో భగవన్నామ స్మరణ యొక్క ప్రాముఖ్యతను, దాని అమోఘమైన శక్తిని నొక్కి చెబుతుంది.
1. ఆధ్యాత్మిక విశేషాలు:
నామమే మంత్రం: కవి భగవంతుని పేరును కేవలం ఒక సంబోధనగా కాక, ఒక 'మంత్రం'గా అభివర్ణించాడు. మంత్రం అంటే 'మననాత్ త్రాయతే ఇతి మంత్రః' - మననం చేసేవారిని రక్షించేది. భగవన్నామం శ్రద్ధతో ఉచ్ఛరించినప్పుడు, అది మంత్రమై సాధకునికి సకల శుభాలను కలిగిస్తుంది.
పాపక్షయం: "దురితజాలములెల్ల ద్రోలవచ్చు" - కలియుగంలో యజ్ఞయాగాదులు చేయడం కష్టసాధ్యం. కానీ, భగవన్నామ సంకీర్తనం ద్వారా ఎన్నో జన్మల సంచిత పాపరాశిని కూడా భస్మం చేయవచ్చని శాస్త్రాలు ఘోషిస్తున్నాయి. నామస్మరణ అగ్ని వంటిది, పాపాలు దూది వంటివి.
2. వైరాగ్య విశేషాలు:
భవరోగ వైద్యం: "బలువైన రోగముల్ బాపవచ్చు" - ఇక్కడ 'బలువైన రోగం' అంటే కేవలం శారీరక వ్యాధులే కాదు, అంతకన్నా భయంకరమైన 'భవరోగం'. అనగా, జనన మరణ చక్రమనే వ్యాధి. భగవన్నామం ఈ సంసారమనే రోగానికి దివ్యౌషధం. ఈ రోగం నయమైనప్పుడే జీవునికి నిజమైన ఆరోగ్యం, వైరాగ్యం సిద్ధిస్తాయి.
మృత్యుభయ రాహిత్యం: "దండహస్తుని బంట్లఁదఱుమవచ్చు" - జీవునికి ఉండే భయాలన్నింటిలో మృత్యుభయం గొప్పది. నామస్మరణ సాధకునికి ఆత్మ నిత్యత్వమనే జ్ఞానాన్ని ఇచ్చి, దేహం అశాశ్వతమనే సత్యాన్ని బోధించి, మృత్యుభయాన్ని పోగొడుతుంది. ఇది పరిపూర్ణ వైరాగ్యానికి చిహ్నం.
3. వేదాంత విశేషాలు:
అరిషడ్వర్గ నాశనం: "రిపు సంఘముల సంహరింపవచ్చు" - వేదాంత దృష్టిలో అసలైన శత్రువులు బయట లేరు, మనలోనే కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాల రూపంలో ఉన్నారు. వీరినే 'అరిషడ్వర్గాలు' అంటారు. నిరంతర నామజపం మనస్సును నిర్మలం చేసి, ఈ అంతశ్శత్రువులను జయించే శక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.
నామ-నామి అభేదం: వేదాంతం ప్రకారం, భగవంతుడు (నామి), భగవంతుని నామం (నామ) వేరు కాదు. నామాన్ని స్మరించడమంటే సాక్షాత్తూ భగవంతుని స్వరూపాన్నే ధ్యానించడం. ఈ అభేద భావనతో చేసే జపం సాధకుడిని భగవత్ స్వరూపంలో ఐక్యం చేస్తుంది. ఇదే "వైకుంఠ పదవి సాధింపవచ్చు" అనడంలో అంతరార్థం. ఈ సగుణ సాధన ద్వారానే, లలితా సహస్రనామాలలో చెప్పబడినట్లుగా, ఆ పరాశక్తి యొక్క "నామరూప వివర్జిత" (నామ రూపాలకు అతీతమైన) నిర్గుణ తత్వాన్ని సాధకుడు అంతిమంగా చేరుకుంటాడు.
4. లౌకిక విశేషాలు:
ఆత్మవిశ్వాసం: ఈ పద్యం సాధకునికి అపారమైన ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది. జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టాలను (పాపాలు), అనారోగ్యాలను (రోగాలు), శత్రుత్వాలను (రిపులు) ఎదుర్కోవడానికి నామస్మరణ ఒక మానసిక కవచంలా పనిచేస్తుంది. భగవంతుడు తన వెన్నంటి ఉన్నాడనే నమ్మకం ఎలాంటి క్లిష్ట పరిస్థితినైనా ఎదుర్కొనే శక్తినిస్తుంది.
సాధన యొక్క ఫలం: ఏ పని చేసినా దానికొక ఫలం ఉంటుంది. నామస్మరణ అనే సాధనకు ఇహలోకంలో కష్టనివారణ, పరలోకంలో మోక్షప్రాప్తి అనే ఫలాలు ఉన్నాయని కవి స్పష్టంగా చెప్పడం ద్వారా, సాధన యొక్క గొప్పతనాన్ని, ఆవశ్యకతను తెలియజేస్తున్నాడు.
5. యోగ విశేషాలు:
మంత్ర యోగం: ఇది సంపూర్ణంగా మంత్ర యోగానికి సంబంధించిన పద్యం. మంత్రాన్ని ఉచ్ఛరించడం ద్వారా కలిగే శబ్ద తరంగాలు (vibrations) శరీరంలోని నాడులను, చక్రాలను శుద్ధి చేసి, ప్రాణశక్తిని జాగృతం చేస్తాయి.
అభయ సిద్ధి: యోగసాధనలో లభించే సిద్ధులలో 'అభయం' ఒకటి. అనగా, దేనికీ భయపడని స్థితి. నామమంత్రం యమభటులను సైతం తరిమికొట్టగలదు అనడం, యోగి మృత్యువును జయించి అభయసిద్ధిని పొందుతాడని చెప్పడమే.
సమాధి స్థితి: "దివ్యవైకుంఠ పదవి" అనేది యోగ పరిభాషలో 'సమాధి' లేదా 'కైవల్యం'. మనస్సు పూర్తిగా భగవత్ స్వరూపంలో లయమైనప్పుడు కలిగే పరిపూర్ణ, ఆనందమయ స్థితే ఇది. నామమంత్ర సాధన యొక్క అంతిమ లక్ష్యం ఇదేనని కవి నిర్దేశిస్తున్నాడు.
