పద్యం - 15 (ధనం అశాశ్వతం మరియు దాన మహిమ)
సీ. తల్లిగర్భము నుండి ధనము తేఁ డెవ్వఁడు
వెళ్లిపోయెడినాఁడు వెంటరాదు
లక్షాధికారైన లవణ మన్నమె కాని
మెఱుగు బంగారంబు మ్రింగఁబోఁడు
విత్త మార్జనఁ జేసి విఱ్ఱవీఁగుటె కాని
కూడఁబెట్టిన సొమ్ము తోడరాదు (కుడువ బోడు - పాఠాంతరం)
పొందుగా మఱుఁగైన భూమిలోపలఁ బెట్టి
దానధర్మము లేక దాఁచి దాఁచి
తే. తుదకు దొంగల కిత్తురో దొరల కవునో
తేనె జుంటీఁగ లియ్యవా తెరువరులకు?
భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస!
దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర!
ప్రతి పదార్థం
తల్లి + గర్భము + నుండి = తల్లి కడుపులో నుండి (పుట్టేటప్పుడు) ధనము తేఁడు ఎవ్వఁడు = ఏ ఒక్కడూ ధనాన్ని తీసుకురాడు వెళ్లిపోయెడి + నాడు = (చనిపోయి) వెళ్ళే రోజున వెంటరాదు = (ఆ ధనం) వెంట రాదు లక్ష + అధికారి + ఐనన్ = లక్షలకు అధిపతి అయినప్పటికీ లవణము + అన్నమె + కాని = ఉప్పుతో కూడిన అన్నమే తింటాడు గానీ మెఱుఁగు + బంగారంబు = మెరిసే బంగారాన్ని మ్రింగన్ + పోఁడు = మింగలేడు విత్తము + ఆర్జనన్ + చేసి = ధనాన్ని సంపాదించి విఱ్ఱవీఁగుటె + కాని = గర్వంతో విర్రవీగడమే తప్ప కూడన్ + పెట్టిన సొమ్ము = తాను పోగుచేసిన సంపద తోడరాదు = (చనిపోయాక) తనతో రాదు పొందుగా = అనువుగా మఱుఁగైన భూమి + లోపలన్ + పెట్టి = రహస్యంగా భూమిలో పాతిపెట్టి దాన + ధర్మము + లేక = దానధర్మాలు చేయకుండా దాఁచి + దాఁచి = దాచి పెట్టి తుదకు = చివరికి దొంగలకున్ + ఇత్తురో = (ఆ ధనాన్ని) దొంగలకు అప్పగిస్తారో దొరలకున్ + అవునో = (లేదా) రాజుల పాలు అవుతుందో (ప్రభుత్వ పరం అవుతుందో) తేనె = తాము సేకరించిన తేనెను జుంటీఁగలు + ఇయ్యవా? = తేనెటీగలు ఇచ్చివేయడం లేదా? తెరువరులకున్ = బాటసారులకు (ఇతరులకు) (మకుటం) = (మొదటి పద్యంలోని మకుటమే పునరావృతం)
తాత్పర్యం
ఓ నరసింహ స్వామీ! ఎవరూ పుట్టేటప్పుడు ధనాన్ని తీసుకురారు, పోయేటప్పుడు అది వెంటరాదు. లక్షాధికారి అయినా ఉప్పుతో అన్నమే తింటాడు కానీ బంగారం తినలేడు. సంపాదించానని గర్వపడటమే తప్ప, కూడబెట్టిన సొమ్ము తనతో రాదు. దానధర్మాలు చేయకుండా, రహస్యంగా భూమిలో దాచిపెట్టిన ధనం చివరికి దొంగల పాలైనా అవుతుంది లేదా రాజుల పాలైనా అవుతుంది. తేనెటీగలు ఎంతో కష్టపడి సేకరించిన తేనెను, చివరికి బాటసారులకు (ఇతరులకు) ఇచ్చివేయడం లేదా? (అలాగే, పిసినిగొట్టు దాచిన ధనం ఇతరులకే చెందుతుంది).
విశ్లేషణ
ఈ పద్యం ధనం యొక్క నిజ స్వరూపాన్ని, దాని పరిమితులను, దానిని సద్వినియోగం చేయవలసిన ఆవశ్యకతను అత్యంత ప్రభావవంతంగా బోధిస్తుంది.
1. తీవ్ర వైరాగ్య బోధ:
ధన అనిత్యత: "పుట్టునప్పుడు రాదు, పోవునప్పుడు వెంటరాదు" అనే వాక్యాలు, సంపద కేవలం ఈ జన్మకు సంబంధించిన తాత్కాలిక వ్యవహారమేనని తేల్చిచెబుతున్నాయి.
భోగ పరిమితి: "లవణ మన్నమె కాని... బంగారంబు మ్రింగఁబోఁడు" అనడంలో ఎంత సంపద ఉన్నా, మనిషి అనుభవించగల భోగాలకు ఒక పరిమితి ఉంటుందని కవి స్పష్టం చేస్తున్నాడు.
2. దానధర్మాల ప్రాముఖ్యత:
సంపదకు సార్థకత: సంపదను "దానధర్మము లేక దాcచి దాcచి" ఉంచడం వల్ల ప్రయోజనం శూన్యం. దానం చేసిన పుణ్యం మాత్రమే జీవుని వెంట వస్తుంది.
3. వేదాంత విశేషాలు:
జగన్మిథ్యాత్వం: ఈ భౌతిక ప్రపంచం, దానిలోని సంపదలు అశాశ్వతమైనవి (మిథ్య). అశాశ్వతమైన ధనాన్ని శాశ్వతమని భ్రమించి, దానికే అంటిపెట్టుకుని ఉండటం అజ్ఞానం, దుఃఖానికి మూలకారణం.
ధర్మకర్తృత్వ భావన (Trusteeship): సంపదకు అసలు యజమాని భగవంతుడు. మనిషి కేవలం ధర్మకర్త (Trustee) మాత్రమే. తనకు లభించిన సంపదను సమాజ హితానికి వినియోగించడమే అతని కర్తవ్యం.
4. యోగ విశేషాలు: చక్రాలపై ప్రభావం మరియు భౌతిక ఆరోగ్యం అష్టాంగ యోగంలోని "అపరిగ్రహం" (అవసరానికి మించి కూడబెట్టకపోవడం) నియమానికి ఈ పద్యంలో వర్ణించిన పిసినారితనం పూర్తి విరుద్ధం. ఈ మానసిక ప్రవృత్తులు మన శక్తి కేంద్రాలైన చక్రాలపై మరియు తద్వారా భౌతిక ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.
మూలాధార చక్రం (Root Chakra): ఇది భద్రత, మనుగడకు సంబంధించిన కేంద్రం. ధనాన్ని విపరీతంగా దాచిపెట్టడం వెనుక ఉన్నది భవిష్యత్తు గురించిన భయం, అభద్రతాభావం.
మానసిక ప్రభావం: ఈ భయం మూలాధార చక్రాన్ని బలహీనపరుస్తుంది. దీనివల్ల, ఎంత ధనం ఉన్నా వ్యక్తికి నిజమైన భద్రత, నిశ్చింత లభించదు.
భౌతిక ప్రభావం: ఈ చక్రం మన వెన్నెముక కింది భాగం, కాళ్ళు, ఎముకలు, పెద్ద ప్రేగు, మరియు అడ్రినల్ గ్రంథులను నియంత్రిస్తుంది. దీని శక్తి ప్రవాహం నిరోధించబడినప్పుడు కీళ్ల నొప్పులు (ఆర్థరైటిస్), సయాటికా, మలబద్ధకం, నడుము నొప్పి, మరియు రోగనిరోధక శక్తి తగ్గడం వంటి శారీరక సమస్యలు తలెత్తవచ్చు.
అనాహత చక్రం (Heart Chakra): ఇది ప్రేమ, కరుణ, ఇచ్చే గుణానికి కేంద్రం. "దానధర్మము లేక" ఉండటం వల్ల ఈ చక్రం మూసుకుపోతుంది (బ్లాక్ అవుతుంది).
మానసిక ప్రభావం: దీనివల్ల వ్యక్తి ఇతరులతో ప్రేమపూర్వక సంబంధాలను ఏర్పరచుకోలేడు, మానసికంగా ఒంటరిగా, సంకుచితంగా తయారవుతాడు. ఇవ్వడంలో ఉండే ఆనందాన్ని కోల్పోతాడు.
భౌతిక ప్రభావం: ఈ చక్రం గుండె, ఊపిరితిత్తులు, రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థ, మరియు థైమస్ గ్రంథిని నియంత్రిస్తుంది. దీని శక్తి ప్రవాహం దెబ్బతిన్నప్పుడు రక్తపోటు (ఎక్కువ/తక్కువ), గుండె జబ్బులు, ఆస్తమా వంటి శ్వాసకోశ సమస్యలు, రక్త ప్రసరణ లోపాలు వంటివి సంభవించే అవకాశం ఉంది.
ఆత్మ నష్టం: అంతిమంగా, ధనాన్ని కూడబెడుతున్నానని భ్రమపడుతూ, వ్యక్తి తనలోని ప్రేమ, కరుణ, నిశ్చింత వంటి అమూల్యమైన శక్తులను కోల్పోవడమే కాక, తన భౌతిక ఆరోగ్యాన్ని కూడా పణంగా పెడతాడు.
5. అద్భుతమైన దృష్టాంతం:
తేనెటీగ - పిసినిగొట్టు: పద్యం చివరలో కవి ఉపయోగించిన "తేనె జుంటీఁగ లియ్యవా తెరువరులకు?" అనే దృష్టాంతం ఈ పద్యానికే మణిమకుటం వంటిది. దానం చేయని పిసినిగొట్టు దాచిన ధనం చివరికి ఇతరుల పాలవుతుందనే కఠిన సత్యాన్ని ఈ పోలిక మనస్సులో బలంగా నాటుకునేలా చేస్తుంది.
