నవదుర్గలలో తృతీయ స్వరూపిణి: శ్రీ చంద్రఘంటా దేవి తత్త్వ వివేచన

 నవదుర్గలలో తృతీయ స్వరూపిణి: శ్రీ చంద్రఘంటా దేవి తత్త్వ వివేచన

స్వరూప ధ్యానం - అమ్మవారి ఆకారం మరియు గాథ

నవదుర్గలలో మూడవ స్వరూపంగా, శరన్నవరాత్రుల తృతీయ తిథి నాడు ఆరాధింపబడే చైతన్యమూర్తి శ్రీ చంద్రఘంటా దేవి. ఈమె కేవలం ఒక దేవతా రూపం కాదు, సాధకుని అంతరంగంలో ధైర్యాన్ని, శాంతిని, శక్తిని ఏకకాలంలో జాగృతం చేసే ఒక మహత్తర తత్త్వం. అమ్మవారి స్వరూపాన్ని, ఆవిర్భావ గాథను అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా సాధన మార్గంలోని గూఢమైన రహస్యాలను ఛేదించవచ్చు.

దివ్య మంగళ స్వరూప వర్ణన

చంద్రఘంటా దేవి స్వరూపం అత్యంత తేజోవంతమైనది. పుటం పెట్టిన బంగారం వలె మెరిసే దేహకాంతితో, దివ్యమైన ఆభరణాలతో అలంకృతయై దర్శనమిస్తుంది. ఈ స్వర్ణ వర్ణం కేవలం బాహ్య సౌందర్యానికి ప్రతీక కాదు; ఇది యోగశాస్త్రంలో నాభి వద్ద ఉండే మణిపూర చక్రంలోని అగ్ని తత్త్వానికి, తేజస్సుకి సంకేతం.

అమ్మవారు దశభుజధారిణిగా వర్ణింపబడింది. పది చేతులు పది దిక్కుల మీద ఆమెకు ఉన్న పరిపూర్ణమైన అధికారాన్ని సూచిస్తాయి. కొన్ని పురాణాలలో అష్టభుజ రూపిణిగా కూడా కీర్తించబడింది. ఈ భేదాలు వేర్వేరు సంప్రదాయాలను సూచించినప్పటికీ, దశభుజ రూపమే అధిక ప్రచారంలో ఉంది. ఆమె చేతులలో త్రిశూలం, గద, ఖడ్గం, ధనుర్బాణాలు వంటి భయంకర ఆయుధాలు ఉంటాయి. అదే సమయంలో కమలం, కమండలం, జపమాల వంటి సౌమ్యమైన వస్తువులను కూడా ధరించి ఉంటుంది. ఒక హస్తం అభయ ముద్రలో భక్తులకు రక్షణను ఇస్తుండగా, మరొక హస్తం వరద ముద్రలో కోరిన కోరికలను ప్రసాదిస్తుంది. ఈ ఆయుధాలు, ముద్రల కలయిక ఆమెలోని సౌమ్య, రౌద్ర రూపాల అద్భుత సమన్వయాన్ని తెలియజేస్తుంది.

ఆమె రూపంలో అత్యంత ముఖ్యమైనది, ఆమె పేరుకు కారణమైనది నుదుటిపై ధరించిన అర్ధచంద్రుడు. ఈ చంద్రుడు ఒక గంట ఆకారంలో ఉండటం వల్ల ఆమెకు ‘చంద్రఘంట’ అనే పేరు సార్థకమైంది. ఈమెకు మూడవ నేత్రం కూడా ఉంది. నిరంతరం తెరిచి ఉండే ఈ త్రినేత్రం, దుష్టశక్తులపై పోరాటానికి ఆమె సదా సిద్ధంగా ఉంటుందని, జాగృతమైన చైతన్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుందని తెలియజేస్తుంది.

అమ్మవారి వాహనం పరాక్రమానికి ప్రతీక అయిన సింహం లేదా పులి. ఇది ధైర్యానికి, శౌర్యానికి, మనలోని పశుప్రవృత్తిపై సాధించిన విజయానికి సంకేతం. కొన్ని శాస్త్ర గ్రంథాలలో ఆమెను 'వృకవాహిని' అని కూడా పిలుస్తారు, అనగా తోడేలును వాహనంగా కలిగినది. ఇది ఆమె యొక్క మరింత ఉగ్రమైన, యుద్ధ సన్నద్ధ రూపాన్ని సూచిస్తుంది.

పౌరాణిక ఆవిర్భావం - శివ పార్వతుల కల్యాణ ఘట్టం

చంద్రఘంటా దేవి ఆవిర్భావానికి సంబంధించిన ప్రధాన గాథ శివపార్వతుల వివాహంతో ముడిపడి ఉంది. పార్వతీ దేవిని వివాహం చేసుకోవడానికి పరమశివుడు తన స్వరూపంలోనే, అనగా జటాజూటాలతో, ఒంటినిండా భస్మంతో, మెడలో సర్పాలతో, భూతప్రేతగణాలతో, అఘోరాలతో కలిసి భయంకరమైన ఊరేగింపుతో హిమవంతుని రాజ్యానికి వస్తాడు.

కాబోయే అల్లుడి యొక్క ఈ భీకర రూపాన్ని, వింతైన పరివారాన్ని చూసిన పార్వతీదేవి తల్లి మైనావతి భయంతో మూర్ఛపోతుంది. ఈ దివ్యమైన వివాహానికి ఆటంకం కలిగే ప్రమాదం ఏర్పడుతుంది. ఆ సమయంలో, తన కుటుంబం యొక్క, కాబోయే భర్త యొక్క గౌరవాన్ని కాపాడటానికి, పరిస్థితిని చక్కదిద్దడానికి పార్వతీ దేవి చంద్రఘంటా స్వరూపాన్ని ధరిస్తుంది. ఈ రూపం అత్యంత శక్తివంతమైనది, తేజోమయమైనది అయినప్పటికీ, శాంతిని, సామరస్యాన్ని స్థాపించేదిగా ఉంటుంది. ఆమె శివునితో యుద్ధం చేయదు, బదులుగా అత్యంత వినయంగా, ప్రేమతో తన భర్తను ప్రార్థించి, వివాహ వేడుకకు తగినట్లుగా సుందరమైన రాజకుమారుని రూపంలోకి మారమని కోరుతుంది. ఆమె ప్రార్థనకు ప్రసన్నుడైన శివుడు, సుందరేశ్వరుడిగా మారి పార్వతిని వివాహం చేసుకుంటాడు. అలా, చంద్రఘంటా దేవి ఆవిర్భావం ఒక సంక్షోభాన్ని నివారించి, ధర్మాన్ని, సామరస్యాన్ని పునఃస్థాపించింది.

రణచండి అవతారం - అసుర సంహార లీలలు

వివాహ ఘట్టంలో సామరస్య స్థాపకురాలిగా కనిపించినప్పటికీ, చంద్రఘంటా దేవి దుష్ట శిక్షణ కొరకు 'రణచండి' అనే ఉగ్ర రూపాన్ని కూడా ధరించింది. ఆమె పరాక్రమాన్ని తెలిపే అనేక గాథలు ఉన్నాయి.

ఒక కథనం ప్రకారం, జతుకాసురుడు అనే గబ్బిలాల రాక్షసుడు తన సైన్యంతో కైలాసంపై దాడి చేసి చీకటిని సృష్టిస్తాడు. ఆ చీకటిలో పోరాడటానికి, అమ్మవారు చంద్రుని సహాయం కోరి, ఆ చంద్రుడిని తన నుదుటిపై ధరిస్తుంది. ఆ తర్వాత తన చేతిలోని గంటను మ్రోగిస్తుంది. ఆ ఘంటానాదం యొక్క భయంకరమైన ధ్వని ప్రకంపనలకు గబ్బిలాల సైన్యం చెల్లాచెదురైపోతుంది, ఆపై అమ్మవారు జతుకాసురుడిని సంహరిస్తుంది.

మరొక పురాణ గాథ ఆమెను మహిషాసుర సంహారంతో ముడిపెడుతుంది. దేవతలందరి తేజస్సుతో ఆవిర్భవించిన మహాశక్తికి, ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధంతో పాటు ఒక గంటను కూడా బహూకరించాడని, ఆ గంటను ధరించడం వలనే ఆమె చంద్రఘంట అయ్యిందని చెప్పబడింది. రాక్షసులతో యుద్ధం చేసేటప్పుడు, ఆమె గంట నుండి వెలువడే భయంకరమైన శబ్దం శత్రువులను యుద్ధానికి ముందే నిర్వీర్యులను చేసి, వారిని పక్షవాతానికి గురిచేస్తుందని వర్ణించబడింది. ఇక్కడ గంట కేవలం ఒక వస్తువు కాదు, అది ఒక శక్తివంతమైన నాదాస్త్రం.

ఈ గాథల ద్వారా స్పష్టమయ్యేది ఏమిటంటే, అమ్మవారి శక్తి కేవలం విచక్షణారహితమైన విధ్వంసం కోసం కాదు. అది ధర్మాన్ని నిలబెట్టడానికి మాత్రమే వ్యక్తమవుతుంది. దివ్య వివాహానికి ఆటంకం కలగడం ఎంత పెద్ద అధర్మమో, రాక్షసులు లోకాలను పీడించడం కూడా అంతే అధర్మం. ఈ రెండు సందర్భాలలోనూ ఆమె తన శక్తిని ధర్మ స్థాపనకే ఉపయోగించింది. ఆమె ఒక "యోధ-దౌత్యవేత్త" (Warrior Diplomat) వంటిది. మొదట శాంతియుత మార్గాన్ని (శివుడిని ప్రార్థించడం) అనుసరించి, అది సాధ్యం కాని చోట (రాక్షసుల విషయంలో) తన సంపూర్ణ యుద్ధ శక్తిని ప్రదర్శిస్తుంది. ఆమె రౌద్రం వెనుక ఉన్నది కూడా కరుణే.

ఉపాసనా మార్గం - పూజా విధానం మరియు ధ్యాన శ్లోక విశ్లేషణ

చంద్రఘంటా దేవిని ఆరాధించడం ద్వారా సాధకుడు తనలోని భయాలను, బలహీనతలను జయించి, అపారమైన మానసిక శక్తిని, ధైర్యాన్ని పొందగలడు. అమ్మవారి పూజకు ఒక నిర్దిష్టమైన విధానం, ధ్యానానికి ఒక శక్తివంతమైన శ్లోకం ఉన్నాయి.

 

నవరాత్రి తృతీయ దిన ఆరాధన

నవరాత్రులలో మూడవ రోజున చంద్రఘంటా దేవి పూజను ఈ క్రింది విధంగా చేయాలి:

• శుద్ధి: ఉదయాన్నే అభ్యంగన స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, మనస్సును ప్రశాంతంగా, సంతోషంగా ఉంచుకోవాలి.
• పూజా స్థలం: పూజా మందిరంలో అమ్మవారి ప్రతిమను లేదా చిత్రపటాన్ని ఏర్పాటు చేసి, గంగాజలంతో శుద్ధి చేయాలి.
• శుభ వర్ణాలు: పూజ చేసేవారు ఎరుపు, నారింజ లేదా బంగారు వర్ణ వస్త్రాలను ధరించడం శ్రేయస్కరం. ఈ రంగులు ఆమె తేజస్సుకి, పరాక్రమానికి, మంగళకరమైన స్వభావానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి.
• నైవేద్యం మరియు పుష్పాలు: అమ్మవారికి పాలు, పాలతో చేసిన పరమాన్నం (ఖీర్), రబ్రీ వంటి నైవేద్యాలు అత్యంత ప్రీతికరమైనవి. ఈ నైవేద్యం శుద్ధత్వానికి, పోషణకు సంకేతం. ఎర్రని మందార పువ్వులు, మల్లె పువ్వులతో అమ్మవారిని అలంకరించాలి.
• మంత్ర జపం: అమ్మవారి మూల మంత్రమైన "ఓం దేవీ చంద్రఘంటాయైనమః" (OmDeviChandraghantayaiNamah) ను 108 సార్లు జపించాలి. ఉత్తరం లేదా తూర్పు దిక్కుకు అభిముఖంగా కూర్చుని, ఏకాగ్రతతో జపం చేయడం వల్ల ఉత్తమ ఫలితాలు కలుగుతాయి.
• విశేష పూజ: లవంగాలు, తమలపాకులు, జాజికాయలను ఒక చిన్న ఎర్రటి వస్త్రంలో కట్టి, అమ్మవారి విగ్రహం లేదా ఫోటో పాదాల వద్ద ఉంచి, మంత్రాలను జపించడం వల్ల ముఖ్యమైన పనులలో, న్యాయపరమైన విషయాలలో విజయం చేకూరుతుందని నమ్మకం.

ధ్యాన శ్లోకం - ప్రతిపదార్థ తాత్పర్య సహిత విశ్లేషణ

చంద్రఘంటా దేవిని ధ్యానించడానికి ఒక నిర్దిష్టమైన, శక్తివంతమైన శ్లోకం ఉంది. ఈ శ్లోకాన్ని అర్థం చేసుకుని ధ్యానం చేయడం వల్ల అమ్మవారి తత్త్వం సాధకునిలో సులభంగా ప్రవేశిస్తుంది.

శ్లోకం:

పిండజ ప్రవరారూఢా చండకోపాస్త్రకైర్యుతా∣

ప్రసాదం తనుతే మహ్యం చంద్రఘంటేతి విశ్రుతా∣∣

 ధ్యాన శ్లోక ప్రతిపదార్థ దీపిక

సంస్కృత పదం	ప్రతిపదార్థం	అన్వయం/వివరణ
పిండజ ప్రవరారూఢా	శ్రేష్ఠమైన వాహనంపై ఆసీనురాలై ఉన్నది.	ఇక్కడ 'పిండజ ప్రవర' అంటే శ్రేష్ఠమైన జన్మ కలిగినది, అనగా సింహం. సింహంపై ఆసీనురాలై ఉన్నదని అర్థం. ఇది ధైర్యానికి, పరాక్రమానికి, మనలోని పశుప్రవృత్తిపై సాధించిన విజయానికి సంకేతం.
చండకోపాస్త్రకైః	భయంకరమైన కోపంతో, ఆయుధాలతో	'చండకోప' అంటే ప్రచండమైన, తీవ్రమైన కోపం. 'అస్త్రకైః' అంటే ఆయుధాలతో. దుష్టుల పట్ల భయంకరమైన కోపాన్ని, వారిని శిక్షించడానికి శక్తివంతమైన ఆయుధాలను ధరించి ఉన్నది.
యుతా	కూడి ఉన్నది.	పైన చెప్పిన లక్షణాలతో కూడి ఉన్నది.
ప్రసాదం	అనుగ్రహాన్ని, కృపను	దైవికమైన అనుగ్రహం, కరుణ.
తనుతే	ఇచ్చుగాక / ప్రసాదించుగాక.	ఆమె ప్రసాదిస్తుంది.
మహ్యం	నాకు.	ధ్యానం చేస్తున్న సాధకునికి.
చంద్రఘంటా ఇతి	చంద్రఘంట అని.	చంద్రఘంట అనే పేరుతో.
విశ్రుతా	ప్రసిద్ధి చెందినది.	ప్రఖ్యాతి గాంచిన ఆ తల్లి.

తాత్పర్యం మరియు భావం:

సింహం వంటి శ్రేష్ఠమైన వాహనంపై ఆసీనురాలై, దుష్టుల పట్ల ప్రచండమైన కోపాన్ని, భయంకరమైన ఆయుధాలను ధరించి ఉన్నప్పటికీ, చంద్రఘంట అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన ఆ జగన్మాత నాకు (సాధకునికి) తన దివ్యమైన అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించుగాక.

ఈ శ్లోకంలో ఒక అద్భుతమైన వైరుధ్యం, గూఢమైన ఆధ్యాత్మిక సందేశం దాగి ఉన్నాయి. మొదటి పాదంలో అమ్మవారి భయంకరమైన, ఉగ్రమైన రూపాన్ని (చండకోప) వర్ణించి, రెండవ పాదంలో అదే రూపం మనకు అనుగ్రహాన్ని (ప్రసాదం) ఇస్తుందని చెప్పబడింది. దీని అంతరార్థం ఏమిటంటే, అమ్మవారి కోపం, ఆమె ఆయుధాలు సాధకునిపై కాదు, సాధకుని లోపల, వెలుపల ఉన్న శత్రువులపై - అనగా కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాలనే అరిషడ్వర్గాలపై, అజ్ఞానంపై, జీవితంలోని ఆటంకాలపై. సాధకుడు ఆమె ఉగ్ర రూపాన్ని ధ్యానించినప్పుడు, ఆ రూపం నుండి వెలువడే శక్తి ఒక దివ్యమైన అగ్నిలా పనిచేసి, సాధకునిలోని పాపాలను, భయాలను, ప్రతికూల శక్తులను దహించివేస్తుంది. అందువల్ల, ఆమె ఉగ్ర రూపమే సాధకునికి లభించే ఒక గొప్ప ప్రసాదం. ఇది ఒక ఉన్నతమైన తాంత్రిక సాధన. భగవంతుని కేవలం సౌమ్య రూపంలోనే కాక, రౌద్ర రూపంలో కూడా దర్శించి, ఆ రౌద్రాన్ని కూడా కరుణగా స్వీకరించినప్పుడు సాధకునికి సంపూర్ణమైన నిర్భయత్వం సిద్ధిస్తుంది.

అంతరార్థ రహస్యాలు - యోగ, వేదాంత, సాధనా వివేచన

చంద్రఘంటా దేవి ఆరాధన కేవలం బాహ్య పూజలతో పరిమితం కాదు. ఆమె రూపం, నామం, ఆయుధాలు అన్నీ యోగ, వేదాంత, సాధనా మార్గాలకు సంబంధించిన గూఢమైన రహస్యాలను తమలో ఇముడ్చుకున్నాయి.

నామ తత్త్వం - చంద్ర-ఘంటల గూఢార్థం

అమ్మవారి పేరులోనే సాధనకు సంబంధించిన కీలక సూత్రం దాగి ఉంది. 'చంద్ర' మరియు 'ఘంట' అనే రెండు పదాల కలయిక ఇది.

• చంద్రుడు - మనస్తత్త్వ ప్రతీక: యోగ, వేదాంత శాస్త్రాలలో 'చంద్రుడు' మనస్సుకు ప్రతీక. చంద్రునికి ఎలాగైతే శుక్ల, కృష్ణ పక్షాలలో కళలు పెరుగుతూ, తరుగుతూ ఉంటాయో, అలాగే మన మనస్సు కూడా సుఖ-దుఃఖాలు, రాగ-ద్వేషాలు, ఆనంద-విషాదాలు వంటి ద్వంద్వ భావనలతో నిరంతరం చలిస్తూ, మారుతూ ఉంటుంది. దీనినే 'చంచల మనస్సు' అంటారు. చంద్రఘంటా దేవి ఆ చంద్రుడిని తన శిరస్సుపై ధరించడం, మనస్సుపై సంపూర్ణమైన ఆధిపత్యాన్ని సాధించిందని సూచిస్తుంది. ఆమె మనో వికారాలకు అతీతురాలు, మనస్సును నియంత్రించే అధిదేవత. తన భర్త అయిన శివుడు 'చంద్రశేఖరుడు' అయితే, ఆమె 'చంద్రఘంట'గా అదే తత్త్వాన్ని పంచుకుంటుంది.
• ఘంట - నాదబ్రహ్మ స్వరూపం: 'ఘంట' అంటే గంట. గంటను ఎలా కొట్టినా, అది ఒకే రకమైన ఏకాగ్ర ధ్వనిని (నాదం) మాత్రమే ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇది సాధనలోని ఏకాగ్రతకు, ధారణకు సంకేతం. చంద్రుని వలె చంచలమైన, అనేక ఆలోచనలతో చెల్లాచెదురైన మనస్సును, గంటానాదం వలె ఒకే లక్ష్యంపై (మంత్రం, ఇష్టదైవం లేదా ఆత్మ) కేంద్రీకరించడమే సాధన. అమ్మవారి ఘంటానాదం దుష్టశక్తులను పారద్రోలుతుందని చెప్పడం వెనుక ఉన్న యోగ రహస్యం ఇదే. ఏకాగ్రత అనే నాదం మనస్సులోని ప్రతికూల ఆలోచనలనే (వృత్తులు) రాక్షసులను నాశనం చేస్తుంది.

ఈ విధంగా, "చంద్ర-ఘంట" అనే నామం, చంచలమైన మనస్సును (చంద్ర) ఏకాగ్రమైన నాదం (ఘంట) ద్వారా నియంత్రించే సాధనా రహస్యాన్ని బోధిస్తుంది.

యోగ రహస్యం - మణిపూర చక్ర జాగృతి

యోగ శాస్త్రం ప్రకారం, మానవ శరీరంలో ఏడు ప్రధాన శక్తి కేంద్రాలైన చక్రాలు ఉంటాయి. చంద్రఘంటా దేవి అధిష్ఠాన క్షేత్రం నాభి వద్ద ఉండే మూడవ చక్రమైన 'మణిపూర చక్రం'.

మణిపూర చక్రం అగ్ని తత్త్వానికి కేంద్రం. వ్యక్తిగత శక్తి, ఆత్మవిశ్వాసం, సంకల్ప బలం, ధైర్యం, నాయకత్వ లక్షణాలు, యోధ స్ఫూర్తి వంటి గుణాలన్నీ ఈ చక్రంతో ముడిపడి ఉంటాయి. అమ్మవారి స్వర్ణ వర్ణం ఈ చక్రంలోని అగ్ని జ్వాలలకు ప్రతీక. ఆమెను ఆరాధించడం వల్ల మణిపూర చక్రం నేరుగా ఉత్తేజితమవుతుంది. ఆమె ప్రసాదించే నిర్భయత్వం, ధైర్యం అనేవి జాగృతమైన మణిపూర చక్రం యొక్క మానసిక లక్షణాలే. శక్తివంతమైన, ఆత్మవిశ్వాసంతో తొణికిసలాడే యోధురాలిగా ఉన్న ఆమె రూపాన్ని ధ్యానించడం, సాధకునిలోని సుప్తమైన మణిపూర శక్తిని జాగృతం చేయడానికి ఒక శక్తివంతమైన సాధనం.

వేదాంత దృష్టి - సౌమ్య-రౌద్ర రూపాల సమన్వయం

చంద్రఘంటా దేవి స్వరూపం వేదాంతంలోని అద్వైత సిద్ధాంతానికి, ముఖ్యంగా విరుద్ధమైన ద్వంద్వాల ఏకత్వానికి ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ. ఆమె ఏకకాలంలో అత్యంత సౌమ్యురాలు, కరుణామయి, అదే సమయంలో అత్యంత రౌద్రురాలు, యుద్ధ సన్నద్ధురాలు. ఆమె ముఖం ఎల్లప్పుడూ ప్రశాంతంగా, చిరునవ్వుతో ఉంటుందని, కానీ ఆమె పది చేతులు యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఆయుధాలను ధరించి ఉంటాయని పురాణాలు వర్ణిస్తున్నాయి. ఇది భగవద్గీతలో వర్ణించిన 'స్థితప్రజ్ఞుని' లక్షణాలకు ప్రతిరూపం. స్థితప్రజ్ఞుడు అంతరంగంలో సంపూర్ణ శాంతితో, నిర్లిప్తంగా ఉంటాడు, కానీ ధర్మం కోసం బాహ్య ప్రపంచంలో అత్యంత శక్తివంతంగా, నిర్ణయాత్మకంగా పనిచేయగలడు. ఆధ్యాత్మిక పరిణతి అంటే నిష్క్రియాపరులుగా మారడం కాదు, అంతరంగంలో స్థిరమైన ప్రశాంత స్థితిని సాధించడం, దాని ఆధారంగా జీవితమనే యుద్ధంలో ధైర్యంగా, సమర్థవంతంగా పాల్గొంటూ కూడా మానసిక సమతుల్యతను కోల్పోకుండా ఉండగలగడం అని చంద్రఘంటా తత్త్వం బోధిస్తుంది.

ఆయుధముల అంతరార్థం

అమ్మవారి చేతిలోని ప్రతి ఆయుధం ఒక తాత్త్విక అర్థాన్ని కలిగి ఉంది:

• త్రిశూలం: సత్త్వ, రజో, తమో గుణాలనే త్రిగుణాలపై, జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి అనే మూడు అవస్థలపై సాధించిన ఆధిపత్యానికి సంకేతం.
• ఖడ్గం: అజ్ఞానాన్ని, అహంకారాన్ని ఛేదించే జ్ఞాన ఖడ్గానికి ప్రతీక.
• ఘంట: మంత్ర శక్తికి, నాదబ్రహ్మానికి ప్రతీక. ఇది ప్రతికూల శక్తులను పారద్రోలి, మనస్సును ఏకాగ్రం చేస్తుంది.
• కమలం: బురదలో పుట్టినా, బురద అంటని తామర పువ్వు వలె, సంసారంలో ఉంటూనే సంసార లౌకిక బంధాలకు అతీతంగా, పవిత్రంగా ఉండగలగడానికి (నిర్లిప్తతకు) సంకేతం.

ఈ తత్త్వాలన్నీ వేర్వేరు కావు. ఇవి ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్న ఒక సంపూర్ణ ఆధ్యాత్మిక పరివర్తన వ్యవస్థను సూచిస్తాయి. 'చంద్ర-ఘంట' అనే నామం సాధనా విధానాన్ని (Technique), మణిపూర చక్రం ఆ సాధనకు కావలసిన శక్తి కేంద్రాన్ని (Power Source), సౌమ్య-రౌద్ర రూపం ఆ సాధన ద్వారా సాధించే ఫలితాన్ని (Result) సూచిస్తాయి. ఇది ఒక సంపూర్ణ ఆధ్యాత్మిక పటం: విధానం -> శక్తి -> సాక్షాత్కారం.

ఫలశ్రుతి మరియు సాధకునికి సందేశం

చంద్రఘంటా దేవి ఆరాధన సాధకునికి ఐహికంగా, ఆధ్యాత్మికంగా అనేక శుభ ఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది. ఆమె తత్త్వం ప్రతి సాధకునికి ఒక గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తుంది.

ఉపాసనా ఫలం

శ్రీ చంద్రఘంటా దేవిని భక్తితో ఉపాసించడం వల్ల కలిగే ఫలాలు అపారం:

• ఆమె అనుగ్రహం వల్ల సాధకుని సకల పాపాలు, శారీరక, మానసిక బాధలు, దుఃఖాలు, భూతప్రేత పిశాచ భయాలు తొలగిపోతాయి.
• ఆమె ధైర్యాన్ని, పరాక్రమాన్ని, నిర్భయత్వాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. సాధకుడు ఆమె వాహనం వలె సింహ హృదయుడవుతాడు.
• ఆమె శాంతిని, సౌభాగ్యాన్ని, సమృద్ధిని ప్రసాదించి, జీవితంలోని అన్ని ఆటంకాలను తొలగిస్తుంది. దీనివల్ల భౌతిక శ్రేయస్సు, ఆధ్యాత్మిక పురోగతి రెండూ సిద్ధిస్తాయి.
• యోగులకు, సాధకులకు ఆమె కృప వల్ల దివ్యమైన దర్శనాలు, దివ్య శబ్దాలు అనుభవంలోకి వస్తాయి, ఇది వారి ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాన్ని వేగవంతం చేస్తుంది.

ముగింపు - చంద్రఘంటా తత్త్వ సారం

శ్రీ చంద్రఘంటా దేవి కేవలం నవరాత్రులలో మూడవ రోజు పూజ అందుకునే దేవత మాత్రమే కాదు, ఆమె సంపూర్ణ ఆధ్యాత్మిక మార్గానికి ఒక సజీవ ప్రతిరూపం. ఆమె చెల్లాచెదురైన, భావోద్వేగాలతో కూడిన మనస్సు (చంద్ర) నుండి, శక్తివంతమైన, ఏకాగ్రమైన చైతన్య స్థితికి (ఘంట) చేసే ప్రయాణానికి ప్రతీక. ఆమె మణిపూర చక్రంలో జాగృతమైన అంతరాగ్ని. ఈ అగ్ని సాధన అనే తపస్సును ప్రజ్వలింపజేసి, అన్ని కల్మషాలను దహించివేస్తుంది. అంతిమంగా, చంద్రఘంటా దేవి పరిపూర్ణతను సాధించిన సాధకునికి ఆదర్శం. అపారమైన అంతశ్శాంతిని, ధర్మం కోసం లోకంలో శక్తివంతంగా పనిచేయగల సామర్థ్యాన్ని సమన్వయం చేసుకున్న దివ్య స్వరూపం ఆమె. ఆమె ఆరాధన అంటే మనలో నిద్రిస్తున్న ఆ దివ్యమైన "శాంతి యోధుడిని" (Warrior of Peace) మేల్కొలపమని ఒక పిలుపు. ఆమెను ఆరాధించడం ద్వారా ప్రతి ఒక్కరూ తమ జీవితంలో ధైర్యాన్ని, శాంతిని, విజయాన్ని సాధించగలరు.