నవదుర్గలలో పంచమ స్వరూపం: స్కందమాత - స్వరూప, యోగ, వేదాంత రహస్య విశ్లేషణ

నవదుర్గలలో పంచమ స్వరూపం: స్కందమాత - స్వరూప, యోగ, వేదాంత రహస్య విశ్లేషణ

1: స్కందమాత - వాత్సల్యమయి, జ్ఞానప్రదాయిని

1 పరిచయం: నవదుర్గలలో పంచమ స్థానం

శరన్నవరాత్రి ఉత్సవాలలో, దుర్గాదేవి యొక్క తొమ్మిది దివ్య స్వరూపాలను ఆరాధించడం ఒక విశిష్టమైన ఆధ్యాత్మిక సాధన. ఈ నవదుర్గలలో ఐదవ స్వరూపంగా, ఆశ్వయుజ శుద్ధ పంచమి తిథి నాడు పూజలందుకునే తల్లి స్కందమాత. ఆమె స్వరూపం మిగిలిన రూపాల వలె ఉగ్రమైన యోధురాలిగా కాకుండా, వాత్సల్యానికి, మాతృత్వానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. దేవతల సేనాధిపతి, జ్ఞానానికి అధిపతి అయిన స్కందుని (కుమారస్వామి) తల్లి అయినందున ఆమెకు 'స్కందమాత' అని పేరు వచ్చింది.

సాధకుని నవరాత్రి ప్రయాణంలో స్కందమాత ఆరాధన ఒక కీలకమైన పరిణామాన్ని సూచిస్తుంది. శైలపుత్రి, బ్రహ్మచారిణి రూపాలలో క్రమశిక్షణ, తపస్సులను అలవరచుకుని; చంద్రఘంట, కూష్మాండ రూపాలలో శక్తిని సమీకరించుకున్న సాధకుడు, ఇప్పుడు ఉన్నతమైన దివ్య జ్ఞానాన్ని స్వీకరించడానికి సిద్ధంగా ఉంటాడు. ఈ దివ్య జ్ఞానానికి ప్రవేశ ద్వారమే స్కందమాత. ఆమె కేవలం ఒక దేవత కాదు; ఆమె జ్ఞానాన్ని అందించే కరుణామయి, వాత్సల్యమయి అయిన జగన్మాత. తనను ఆరాధించడం ద్వారా, నిరక్షరాస్యులు సైతం జ్ఞానవంతులు అవుతారని పురాణాలు ఘోషిస్తున్నాయి.

పౌరాణిక గాథ: తారకాసుర సంహార నేపథ్యం

స్కందమాత ఆవిర్భావం వెనుక ఒక గహనమైన పౌరాణిక నేపథ్యం ఉంది. తారకాసురుడు అనే రాక్షసుడు ఘోర తపస్సు చేసి, శివుని కుమారుని చేతిలో తప్ప మరెవరి చేతిలోనూ మరణం లేకుండా వరం పొందుతాడు. ఈ వర గర్వంతో వాడు ముల్లోకాలను అల్లకల్లోలం చేస్తూ, దేవతలను హింసిస్తూ అధర్మ పాలన సాగిస్తాడు. అతని పీడను భరించలేని దేవతలు ఆదిపరాశక్తిని ప్రార్థిస్తారు. లోక కల్యాణం కోసం, శివపార్వతుల వివాహం జరుగుతుంది, ఇది స్కందుని ఆవిర్భావానికి దైవిక నేపథ్యాన్ని సిద్ధం చేస్తుంది.

శివుని తేజస్సు (జ్ఞానాగ్ని) నుండి స్కందుడు జన్మిస్తాడు. అయితే, ఆ దివ్య తేజస్సును ధరించి, పోషించి, లోకోపకారక శక్తిగా మలచగలిగేది కేవలం పరాశక్తి అయిన పార్వతీ దేవి మాత్రమే. ఆమె ఆ తేజస్సును స్వీకరించి, కుమారస్వామికి జన్మనిస్తుంది. ఈ సందర్భంలో పార్వతీ దేవి కేవలం జీవసంబంధమైన తల్లిగా కాకుండా, ఒక దివ్యమైన పాత్రను స్వీకరిస్తుంది. ఆమె "స్కందమాత"గా మారుతుంది. ఇది ఒక విశ్వజనీన ప్రక్రియ: పరమశివుని నిర్గుణ, నిరాకార చైతన్యం (జ్ఞానం) లోకంలో ధర్మాన్ని స్థాపించడానికి ఒక సగుణ, సాకార రూపాన్ని దాల్చవలసి వచ్చినప్పుడు, దానికి అవసరమైన పోషణ, వాత్సల్యం, శక్తిని అందించే ప్రకృతి తత్త్వమే స్కందమాత.

ఈ గాథలో ఒక లోతైన తాత్విక రహస్యం ఇమిడి ఉంది. తారకాసురుడు కేవలం ఒక రాక్షసుడు కాదు; అతను వరాలతో బలపడిన ప్రగాఢమైన అహంకారానికి ప్రతీక. ఇటువంటి అహంకారాన్ని కేవలం బాహ్య శక్తులతో నాశనం చేయడం సాధ్యం కాదు. దానిని నాశనం చేయాలంటే, అహంకారంతో కలుషితం కాని స్వచ్ఛమైన, దివ్యమైన జ్ఞానం (జ్ఞానశక్తి) జన్మించాలి. స్కందమాత ఆ స్వచ్ఛమైన జ్ఞానాన్ని తన గర్భంలో పోషించి, లోకానికి అందించిన విశ్వమాత. ఆమె మాతృత్వం ఒక వ్యక్తిగత సంబంధం కాదు, అది ధర్మ సంస్థాపన కోసం జరిగే ఒక విశ్వజనీన కార్యం.

2: దివ్య స్వరూప వర్ణన మరియు తాత్విక విశ్లేషణ

స్కందమాత స్వరూపం అత్యంత గంభీరమైన తాత్విక, వేదాంత రహస్యాలను తనలో నిక్షిప్తం చేసుకుంది. ప్రతి అంగం, ప్రతి ఆయుధం, ప్రతి ముద్ర ఒక ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందిస్తుంది.

చతుర్భుజ స్వరూపం: దివ్య క్రియల సంకేతం

స్కందమాత చతుర్భుజ (నాలుగు చేతులు కలది). ఆమె స్వరూపం శ్వేతవర్ణంతో ప్రకాశిస్తూ ఉంటుంది.

• పై కుడి చేయి: ఈ హస్తంలో ఆమె పద్మాన్ని ధరించి ఉంటుంది. పద్మం పవిత్రతకు, నిర్లిప్తతకు, ఆధ్యాత్మిక సౌందర్యానికి ప్రతీక.
• క్రింది కుడి చేయి: ఈ చేతితో ఆమె తన ఒడిలో ఆసీనుడై ఉన్న బాల స్కందుని ప్రేమగా పట్టుకుని ఉంటుంది. ఇది వాత్సల్యానికి, రక్షణకు సంకేతం.
• పై ఎడమ చేయి: ఈ హస్తం అభయ ముద్రలో ఉంటుంది. ఇది భక్తులకు సర్వ భయాల నుండి విముక్తిని ప్రసాదిస్తానని ఇచ్చే దివ్యమైన అభయం.
• క్రింది ఎడమ చేయి: ఈ హస్తంలో కూడా ఆమె ఒక పద్మాన్ని ధరించి ఉంటుంది.

ఈ చతుర్భుజ స్వరూపం ఆమె దివ్య క్రియలను సూచిస్తుంది: సృష్టి (పద్మం), స్థితి (స్కందుని పోషణ), లయ (అభయ ముద్ర ద్వారా భయాలను నశింపజేయడం), మరియు అనుగ్రహం (మరొక పద్మం ద్వారా మోక్షాన్ని ప్రసాదించడం).

సింహ వాహనం - ధర్మ శక్తికి ప్రతీక

స్కందమాత సింహవాహని. సింహం ధైర్యానికి, శక్తికి, రాజసానికి ప్రతీక. తాత్వికంగా, సింహం నియంత్రించబడిన ప్రకృతి శక్తికి (ప్రాకృతిక ధర్మానికి) చిహ్నం. క్రూరమైన సింహంపై ప్రశాంతంగా, నిశ్చలంగా ఆసీనురాలై ఉండటం, ప్రకృతి శక్తులపై ఆమెకు ఉన్న సంపూర్ణ ఆధిపత్యాన్ని సూచిస్తుంది. ధర్మం అనే శక్తిని ఆమె ఆయుధంగా ప్రయోగించదు; అది ఆమె నిత్యం అధివసించే వాహనం. దీని అంతరార్థం ఏమిటంటే, విశ్వంలోని సకల శక్తులు ఆ జగన్మాత సంకల్పానికి లోబడే ఉంటాయి. సాధకుడు తనలోని పశు ప్రవృత్తులను (సింహం) అదుపులో ఉంచుకుని, వాటిని ధర్మ మార్గంలో నడిపించినప్పుడు మాత్రమే, దివ్య చైతన్యం (అమ్మవారు) అతనిపై ఆసీనురాలవుతుంది.

పద్మాసనం మరియు పద్మ హస్తాలు - నిర్లిప్తత మరియు ఆధ్యాత్మిక వికాసం

స్కందమాత కమలాసనంపై విరాజిల్లుతుంది, అందుకే ఆమెను 'పద్మాసన' అని కూడా అంటారు. పద్మం హిందూ తత్వశాస్త్రంలో ఒక ముఖ్యమైన చిహ్నం. బురదలో పుట్టినప్పటికీ, బురద అంటకుండా స్వచ్ఛంగా, అందంగా వికసించడం దాని లక్షణం. ఇది సంసారమనే బురదలో ఉన్నప్పటికీ, దాని మాయకు అంటకుండా నిర్లిప్తంగా, పవిత్రంగా జీవించాలనే సందేశాన్ని ఇస్తుంది. ఆమె పద్మాసనంపై ఆసీనురాలై ఉండటం, ఆమెయే సకల ఆధ్యాత్మిక చైతన్యానికి ఆధారమని సూచిస్తుంది. ఆమె చేతులలోని పద్మాలు, ఆమె ఐహిక (భోగం) మరియు పారమార్థిక (మోక్షం) ఫలాలను రెండింటినీ సంపూర్ణ నిర్లిప్తతతో, పవిత్రతతో ప్రసాదిస్తుందని తెలియజేస్తాయి.

ఒడిలో బాల స్కందుడు - పరాశక్తి మరియు జ్ఞానశక్తి యొక్క అద్వైత సంబంధం

స్కందమాత స్వరూపంలో అత్యంత కీలకమైన వేదాంత రహస్యం ఆమె ఒడిలోని బాల స్కందుడు. స్కందుడు కేవలం ఒక బాలుడు కాదు; అతను శివుని మూడవ నేత్రం నుండి ఆవిర్భవించిన జ్ఞానశక్తికి ప్రతిరూపం. పరాశక్తి అయిన స్కందమాత, ఈ జ్ఞానశక్తిని తన ఒడిలో ఉంచుకుని పోషిస్తుంది. ఈ రూపం ఒక గహనమైన అద్వైత సత్యాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది:

జ్ఞానం అనేది ఒక స్వతంత్రమైన, నిరాకారమైన తత్త్వం కాదు. అది పరమ చైతన్యం (అమ్మవారు) నుండే జన్మిస్తుంది, దాని చేతనే పోషించబడుతుంది, మరియు దాని ఒడిలోనే అంతిమ భద్రతను, ప్రయోజనాన్ని పొందుతుంది.

స్కందమాతను పూజిస్తే, స్కందుని పూజించినట్లే ఫలం దక్కుతుంది. ఇది ఒక ముఖ్యమైన ఆధ్యాత్మిక సూత్రాన్ని వెల్లడిస్తుంది: జ్ఞానాన్ని పొందడానికి మార్గం, జ్ఞానానికి మూలమైన తల్లికి భక్తితో శరణాగతి చేయడమే. జ్ఞానం కోసం అహంకారంతో వెదకడం వ్యర్థం; మాతృ స్వరూపమైన చైతన్యానికి వినమ్రంగా నమస్కరించినప్పుడు, ఆమే జ్ఞానాన్ని (స్కందుని) మన ఒడిలో ఉంచుతుంది.

అభయ ముద్ర - సంసార భయ విమోచనం

అభయ ముద్ర రక్షణకు వాగ్దానం. స్కందమాత సందర్భంలో, ఇది కేవలం భౌతిక రక్షణను అధిగమిస్తుంది. ఇది మానవుని పట్టిపీడించే అతి పెద్ద భయం - జనన మరణ చక్రమైన సంసార భయం నుండి విముక్తిని ప్రసాదిస్తానని ఇచ్చే దివ్యమైన హామీ. ఆమెకు శరణాగతి చేసిన భక్తుడు అజ్ఞానం, అహంకారం, మరియు వాటి వలన కలిగే కర్మ బంధాల నుండి రక్షించబడతాడు. ఆమె వాత్సల్యపూరితమైన అభయం, సాధకునికి ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో నిర్భయంగా ముందుకు సాగే ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది. ఈ ఐదు అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలిస్తే, స్కందమాత స్వరూపం ముక్తికి అవసరమైన సంపూర్ణ తత్వాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. ఇది కర్మ (సింహంపై ఆధిపత్యం), భక్తి (తల్లీబిడ్డల సంబంధం), మరియు జ్ఞానం (స్కందుడు) అనే మూడు ప్రధాన యోగ మార్గాలను సమన్వయం చేస్తుంది. ఆమె కేవలం ఒక మార్గానికి అధిదేవత కాదు; ఆమె అన్ని మార్గాలు కలిసే సంగమ క్షేత్రం. ఈ మార్గాలు పరస్పర విరుద్ధమైనవి కావని, ఒకే గమ్యాన్ని చేర్చే పరిపూరకాలని ఆమె స్వరూపం నిరూపిస్తుంది.

3: స్కందమాత ఉపాసన - యోగ మరియు సాధనా రహస్యాలు

స్కందమాత ఆరాధన కేవలం బాహ్య పూజలతో పరిమితం కాదు; ఇది ఒక శక్తివంతమైన అంతరిక యోగ సాధన. ఆమె రూపాన్ని ధ్యానించడం ద్వారా సాధకుడు తనలోని దివ్య శక్తులను జాగృతం చేసుకోగలడు.

ధ్యాన విధానం: రూపాన్ని అంతరంలో నిలుపుకోవడం

స్కందమాతను ధ్యానించడానికి ఒక క్రమబద్ధమైన పద్ధతిని అనుసరించడం శ్రేయస్కరం.

1. ఆసనం మరియు ప్రాణాయామం: మొదటగా, పద్మాసనం లేదా సుఖాసనం వంటి స్థిరమైన ఆసనంలో కూర్చోవాలి. నెమ్మదిగా, దీర్ఘంగా శ్వాస తీసుకుంటూ, మనస్సును ప్రశాంతపరచుకోవాలి.
2. రూప కల్పన (మానసిక ధ్యానం): కళ్ళు మూసుకుని, స్కందమాత దివ్య స్వరూపాన్ని మనో ఫలకంపై నిలుపుకోవాలి. ఆమె పద్మ పాదాల నుండి మొదలుపెట్టి, సింహ వాహనాన్ని, ఆమె వస్త్రాలను, ఆభరణాలను, చతుర్భుజాలను, వాటిలోని పద్మాలను, అభయ ముద్రను, వాత్సల్యంతో చూస్తున్న ఆమె ముఖాన్ని, మరియు ఆమె ఒడిలోని బాల స్కందుని—ప్రతి అంశాన్ని వివరంగా భావన చేయాలి. రెండవ భాగంలో వివరించిన ప్రతి చిహ్నం యొక్క తాత్విక అర్థాన్ని మననం చేసుకోవాలి.
3. మంత్ర జపం: ఈ దివ్య రూపాన్ని మనస్సులో నిలుపుకుని, "ఓం దేవీ స్కందమాత్రే నమః"  అనే మంత్రాన్ని శ్రద్ధగా జపించాలి. మంత్రం యొక్క శబ్ద కంపనలు ధ్యానాన్ని మరింత లోతుకు తీసుకువెళతాయి.
4. శరణాగతి: చివరి దశలో, 'నేను' అనే అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి, మన ఆలోచనలను, భయాలను, కోరికలను పూర్తిగా ఆమె పాదాల వద్ద సమర్పించాలి. ఆమె మాతృప్రేమ యొక్క వెచ్చదనాన్ని, ఆమె ఒడిలోని స్కందుని భద్రతను అనుభూతి చెందాలి.

యోగ రహస్యం - విశుద్ధ చక్ర జాగరణ

స్కందమాత ఉపాసనకు, మానవ శరీరంలోని సూక్ష్మ శక్తి కేంద్రమైన విశుద్ధ చక్ర (విశుద్ధ చక్రం) జాగరణకు ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉంది. గొంతు భాగంలో ఉండే ఈ చక్రం పవిత్రతకు, ఉన్నతమైన భావ వ్యక్తీకరణకు, మరియు ఆకాశ తత్త్వానికి కేంద్రం. ఇది క్రింది స్థాయి భౌతిక చక్రాలకు (మూలాధారాది మణిపూరకం), ఉన్నత స్థాయి జ్ఞాన కేంద్రాలకు (ఆజ్ఞ, సహస్రారం) మధ్య వారధిగా పనిచేస్తుంది.

స్కందుడు శుద్ధ జ్ఞానానికి ప్రతిరూపం. అతని తల్లిగా, స్కందమాత ఆ పవిత్రతకు మూలం. ఆమెను ధ్యానించడం ద్వారా సాధకుని చైతన్యం శుద్ధి అవుతుంది. ఈ శుద్ధి విశుద్ధ చక్ర స్థాయిలో వ్యక్తమవుతుంది. విశుద్ధ చక్రం జాగృతమైతే కలిగే ఫలితాలు:

• వాక్ సిద్ధి: మాటలో శక్తి, స్పష్టత, మరియు పవిత్రత వస్తాయి. గహనమైన సత్యాలను సైతం సులభంగా, ప్రభావవంతంగా వ్యక్తీకరించే సామర్థ్యం కలుగుతుంది. మహాకవి కాళిదాసు, దేవి అనుగ్రహం వలనే తన కవిత్వ ప్రతిభను పొందాడని చెప్పే గాథ దీనికి ఉదాహరణ.
• ద్వంద్వాతీత స్థితి: శివుడు హాలాహలాన్ని తన కంఠంలో నిలిపినట్లుగా, జాగృతమైన విశుద్ధ చక్రం గల సాధకుడు ప్రాపంచిక ద్వంద్వాల (నిందాస్తుతులు, సుఖదుఃఖాలు) విషానికి ప్రభావితం కాకుండా నిశ్చలంగా ఉండగలడు.
• ఉన్నత చైతన్య ప్రవేశం: శుద్ధి చేయబడిన విశుద్ధ చక్రం, కుండలినీ శక్తిని ఆజ్ఞా చక్రానికి సులభంగా ప్రవహించేలా చేస్తుంది. ఇది అతీంద్రియ జ్ఞానానికి, అంతర్ దృష్టికి దారి తీస్తుంది.

స్కందమాత ఆరాధన ద్వారా విశుద్ధ చక్రాన్ని జాగృతం చేయడం అనేది, శాస్త్రాల ద్వారా పొందిన సిద్ధాంత జ్ఞానాన్ని (శాస్త్ర జ్ఞానం) అనుభవ జ్ఞానంగా (అనుభవ జ్ఞానం) మార్చే ప్రక్రియ. తల్లి ఒడిలో ఉన్న జ్ఞానం (సంభావ్య శక్తి) సాధకుని వాక్కుగా, అనుభూతిగా మారడమే (గతిజ శక్తి) ఈ సాధన యొక్క పరమ రహస్యం. అందుకే ఆమె ఆరాధన, చదువురాని వారికి కూడా జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఇది మేధోపరమైన అభ్యాసం కాదు, ఇది ప్రత్యక్ష అనుగ్రహ ప్రసారం.

4: ధ్యాన శ్లోకం - ప్రతిపదార్థ తాత్పర్య వివేచన

స్కందమాత స్వరూపాన్ని మనస్సులో నిలుపుకోవడానికి, ఉపాసకులు ఒక నిర్దిష్టమైన ధ్యాన శ్లోకాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఈ శ్లోకం ఆమె తత్వాన్ని సంక్షిప్తంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.

ధ్యాన శ్లోకం

సింహాసనగతా నిత్యం పద్మాశ్రిత కరద్వయా |

శుభదాస్తు సదా దేవీ స్కందమాతా యశస్వినీ ||

ప్రతిపదార్థం

ఈ శ్లోకం యొక్క గూఢార్థాన్ని సంపూర్ణంగా గ్రహించడానికి, ప్రతి పదం యొక్క అర్థాన్ని, దాని తాత్విక భావాన్ని విశ్లేషించడం అవసరం.

సంస్కృత పదం	తెలుగు అర్థం	తాత్విక భావం
సింహాసనగతా	సింహాసనముపై ఆసీనురాలైనది	ధర్మం మరియు విశ్వ నియంత్రణ అనే శాశ్వత పీఠంపై అధివసించినది.
నిత్యం	ఎల్లప్పుడూ, శాశ్వతంగా	కాలాతీతమైనది, మార్పులేని సత్య స్వరూపిణి.
పద్మాశ్రిత	పద్మములను ఆశ్రయించిన	పవిత్రత, నిర్లిప్తత మరియు ఆధ్యాత్మిక వికాసమును ఆధారం చేసుకున్నది.
కరద్వయా	రెండు చేతులు కలది	(ఇక్కడ) ఆమె దివ్య హస్తాలు పద్మాలతో శోభిల్లుతున్నాయి.
శుభదాస్తు	శుభములను ఇచ్చుగాక	ఐహిక మరియు పారమార్థిక శ్రేయస్సును (మోక్షాన్ని) ప్రసాదించుగాక.
సదా	ఎల్లప్పుడూ	బేషరతుగా, అన్ని సమయాలలోనూ.
దేవీ	ఓ దేవీ	స్వయం ప్రకాశ స్వరూపిణియైన తల్లి.
స్కందమాతా	స్కందుని తల్లి	దివ్య జ్ఞానానికి మూలమైన తల్లి.
యశస్వినీ	కీర్తిమంతురాలైన	సకల వేదములచే, శాస్త్రములచే కీర్తించబడిన మహిమాన్వితురాలు.

 

తాత్పర్యం మరియు వేదాంత వ్యాఖ్యానం

తాత్పర్యం: "ఎల్లప్పుడూ ధర్మమనే సింహాసనంపై ఆసీనురాలై, పవిత్రతకు చిహ్నమైన పద్మములను తన దివ్య హస్తాలలో ధరించి, దివ్యజ్ఞానానికి మూలమైన ఓ స్కందమాతా! కీర్తిమంతురాలవైన నీవు మాకు సదా సకల శుభములను ప్రసాదించుగాక."

వేదాంత వ్యాఖ్యానం: ఈ శ్లోకం స్కందమాత యొక్క సంపూర్ణ తత్వాన్ని రెండు పంక్తులలో సంగ్రహిస్తుంది.

• "సింహాసనగతా నిత్యం" ఆమెను విశ్వాన్ని శాసించే, మార్పులేని, శాశ్వతమైన సత్యంగా (బ్రహ్మంగా) స్థాపిస్తుంది.
• "పద్మాశ్రిత కరద్వయా" ఆమె స్వభావాన్ని వివరిస్తుంది. ఆమె శుద్ధ చైతన్యం; నీటిలోని తామర వలె, ప్రపంచంలో కర్మలు చేస్తూనే వాటికి అంటకుండా నిర్లిప్తంగా ఉంటుంది.
• "శుభదాస్తు సదా దేవీ" అనేది జీవుడు (వ్యక్తిగత ఆత్మ) శక్తిని (దేవిని) చేసే ప్రార్థన. ఇక్కడ అంతిమ 'శుభం' మోక్షమే.
• "స్కందమాతా యశస్వినీ" ఈ పరమ సత్యాన్ని, కరుణామయి, సులభంగా చేరగల జగన్మాత రూపంతో గుర్తిస్తుంది. ఆమె కీర్తి ('యశస్సు'), ముక్తికి దారితీసే జ్ఞానానికి (స్కందుడు) మూలం.

ఈ విధంగా, ఈ శ్లోకం కేవలం ఒక ప్రార్థన కాదు, అది ఒక వేదాంత సూత్రం. దీనిని ధ్యానించడం ద్వారా సాధకుడు అమ్మవారి స్వరూపం నుండి ఆమె తత్వాన్ని, ఆ తత్వం నుండి అద్వైత అనుభూతిని పొందగలడు.

5: ముగింపు - మాతృత్వం నుండి మోక్షం వరకు

స్కందమాత ఆరాధన ఒక సంపూర్ణమైన, గహనమైన ఆధ్యాత్మిక సాధన. ఇది మానవునికి అత్యంత సహజమైన, శక్తివంతమైన భావోద్వేగమైన మాతృప్రేమతో (వాత్సల్యం) ప్రారంభమై, దానిని ఒక విశ్వజనీన తత్త్వంగా ఉన్నతీకరిస్తుంది. ఆమె కేవలం స్కందుని తల్లి కాదు; ఆమె సకల జీవుల తల్లి, సకల జ్ఞానానికి తల్లి.

ఆమె రూపాన్ని ధ్యానించడం ద్వారా, సాధకుడు బాహ్య ఆకారాన్ని ఆరాధించడం నుండి దాని గూఢమైన ప్రతీకాత్మకతను అర్థం చేసుకోవడం వైపు పయనిస్తాడు. ఈ అవగాహన, అతనిలోని సంబంధిత శక్తి కేంద్రాన్ని (విశుద్ధ చక్రం) జాగృతం చేస్తుంది. అంతిమంగా, ఇది వేదాంతపు పరమ సత్యాన్ని అనుభూతి చెందడానికి దారి తీస్తుంది: వ్యక్తిగత చైతన్యం పరమ చైతన్యం నుండి వేరు కాదు.

స్కందమాత అనుగ్రహానికి ప్రతిరూపం. ఆమె భక్తుని చేయి పట్టుకుని నడిపించే ప్రేమగల తల్లి. ఆమె అంతిమ జ్ఞానాన్ని (తన కుమారుడైన స్కందుని) మన ఒడిలో ఉంచి, మోక్షాన్ని సాధించడానికి అవసరమైన నిర్భయత్వాన్ని (అభయం) ప్రసాదిస్తుంది.² ఆమె ఆరాధన, వాత్సల్యం ద్వారా జ్ఞానాన్ని, జ్ఞానం ద్వారా మోక్షాన్ని పొందే ఒక దివ్యమైన మార్గం.