భాద్రపద శుద్ధ ద్వాదశి. శ్రీమహావిష్ణువు దశావతారాలలో ఐదవది, అత్యంత విశిష్టమైనది అయిన వామన అవతారం జన్మించిన పవిత్రమైన రోజు. ఇది కేవలం ఒక రాక్షస రాజును అణచివేసిన కథ కాదు. ప్రతి మనిషి తన జీవితంలో తెలుసుకోవలసిన ఒక మహోన్నత వేదాంత సారాంశం. ఈ వామన ద్వాదశి నాడు, ఆ అవతారంలోని అంతరార్థాన్ని అన్వేషిద్దాం.
వామన అవతార కథ: ఒక విహంగావలోకనం
రాక్షస రాజు అయినప్పటికీ, ప్రహ్లాదుని మనుమడైన బలి చక్రవర్తి మహా దాత, సత్యసంధుడు, శక్తివంతుడు. తన తపశ్శక్తితో ఇంద్రుడిని ఓడించి ముల్లోకాలకు అధిపతి అవుతాడు. దేవతల తల్లి అదితి ప్రార్థన మేరకు, శ్రీహరి ఆమెకు కుమారుడిగా, అదితి-కశ్యపులకు వామనుడిగా జన్మిస్తాడు.
బలి చక్రవర్తి అశ్వమేధ యాగం చేస్తూ, దానాలు ఇస్తున్న సమయంలో, వామనుడు ఒక చిన్న బ్రాహ్మణ బాలుడి రూపంలో అక్కడికి వెళ్తాడు. రాక్షస గురువు శుక్రాచార్యుడు వచ్చినవాడు సాక్షాత్తూ శ్రీమహావిష్ణువని గ్రహించి, బలిని హెచ్చరిస్తాడు. కానీ, ఇచ్చిన మాటకు కట్టుబడే బలి, గురువు మాటను పెడచెవిన పెట్టి, వామనుడికి ఏం కావాలో కోరుకోమంటాడు. అప్పుడు వామనుడు కేవలం "మూడడుగుల నేల" కావాలని అడుగుతాడు.
బలి ఆ చిన్న కోరికకు నవ్వి, దానం చేయడానికి సిద్ధపడతాడు. వెంటనే వామనుడు తన విశ్వరూపాన్ని (త్రివిక్రమ రూపాన్ని) చూపి, ఒక అడుగుతో భూలోకాన్ని, రెండవ అడుగుతో స్వర్గలోకాన్ని ఆక్రమిస్తాడు. "మూడవ అడుగు ఎక్కడ పెట్టమంటావు?" అని బలిని ప్రశ్నిస్తాడు.
అప్పుడు బలి చక్రవర్తి, తన సర్వస్వాన్ని కోల్పోయినా సత్యనిష్ఠను వీడక, తన శిరస్సును చూపి, "స్వామీ, మూడవ అడుగు నా శిరస్సుపై ఉంచు" అని ప్రార్థిస్తాడు. అతని నిష్కల్మషమైన భక్తికి, సమర్పణ భావానికి మెచ్చిన శ్రీహరి, బలిని పాతాళ లోకానికి అధిపతిని చేసి, అతనికి చిరంజీవత్వాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
కథ వెనుక వేదాంత, యోగ రహస్యాలు
ఈ కథలోని ప్రతి పాత్ర, ప్రతి సంఘటన ఒక ఆధ్యాత్మిక సంకేతం.
* బలి చక్రవర్తి - జీవాత్మకు ప్రతీక: మనలో ఉండే జీవాత్మకు, దాని అహంకారానికి బలి చక్రవర్తి ప్రతీక.
* వామనుడు - పరమాత్మ లేదా గురు స్వరూపం: మన అహంకారాన్ని తొలగించడానికి వచ్చే పరమాత్మకు వామనుడు ప్రతీక.
* శుక్రాచార్యుడు - భౌతిక ప్రపంచపు మనస్సు: భగవంతుడికి సమర్పణ కాకుండా ఆపే మన లౌకిక మనస్సుకు శుక్రాచార్యుడు చిహ్నం.
మూడడుగుల అంతరార్థం:
* మొదటి అడుగు: మన స్థూల శరీరం, భౌతిక ప్రపంచంపై మమకారం.
* రెండవ అడుగు: మన సూక్ష్మ శరీరం, అనగా మనస్సు, ఆలోచనలు.
* మూడవ అడుగు: మన అహంకారం, "నేను" అనే భావన.
వామన మూర్తి మరియు గురు గ్రహ అనుగ్రహం
వామనుడు - గురు స్వరూపం:
జ్యోతిష్య శాస్త్రంలో, దేవ గురువైన బృహస్పతి (గురు గ్రహం) జ్ఞానానికి, ధర్మానికి, విస్తరణకు, అదృష్టానికి కారకుడు. వామనుడు రూపంలో చిన్నవాడైనా, తన సంకల్పంతో త్రివిక్రముడిగా ఎదిగి విశ్వాన్ని ఆక్రమించాడు. ఇది గురు గ్రహం యొక్క "విస్తరణ" (Expansion) తత్త్వానికి ప్రతీక. బలి చక్రవర్తి అహంకారాన్ని అణచి, ధర్మాన్ని తిరిగి స్థాపించడం ద్వారా, వామనుడు ఒక సద్గురువుగా లోకానికి మార్గాన్ని చూపించాడు. అందుకే వామన మూర్తిని ఆరాధించడం గురు గ్రహ అనుగ్రహాన్ని పొందడానికి ఒక అత్యుత్తమ మార్గంగా పరిగణిస్తారు.
గురు గ్రహ అనుగ్రహం కోసం ఈ రోజు ఏమి చేయాలి?
జాతకంలో గురు గ్రహం బలహీనంగా ఉన్నవారు, లేదా జ్ఞానం, ఉన్నత విద్య, సంతానం, ఆర్థిక అభివృద్ధి కోరుకునే వారు ఈ వామన ద్వాదశి నాడు ఈ క్రింది పరిహారాలు చేయడం చాలా శ్రేయస్కరం:
* విష్ణు ఆరాధన: వామన మూర్తిని లేదా శ్రీమహావిష్ణువును భక్తితో పూజించాలి. విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం చేయడం విశేష ఫలాలను ఇస్తుంది.
* దానధర్మాలు: వామన అవతారం దానానికి సంబంధించినది. ఈ రోజు శక్తి కొలది దానం చేయడం వల్ల గురు బలం పెరుగుతుంది. ముఖ్యంగా గొడుగు (ఛత్రం), పాదరక్షలు, పసుపు రంగు వస్త్రాలు, శనగలు, పసుపు, విద్యార్థులకు పుస్తకాలు, పండితులకు దక్షిణ వంటివి దానం చేయడం ఉత్తమం.
* మంత్ర జపం: "ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ" అనే ద్వాదశాక్షరీ మంత్రాన్ని లేదా వామన గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపించడం వల్ల సానుకూల ఫలితాలు కలుగుతాయి.
* గురువులను గౌరవించడం: గురు గ్రహం ఉపాధ్యాయులను, పెద్దలను సూచిస్తుంది. ఈ రోజు మీ గురువులను, తల్లిదండ్రులను, పండితులను గౌరవించి, వారి ఆశీస్సులు తీసుకోవడం వల్ల బృహస్పతి అనుగ్రహం సిద్ధిస్తుంది.
మనం నేర్చుకోవలసిన పాఠం
ఈ వామన ద్వాదశి మనకు గుర్తుచేసేది ఒక్కటే. మన జీవితంలో ఉన్న సంపద, అధికారం, జ్ఞానం అన్నీ భగవంతుడిచ్చినవే. వాటిపై "నాది" అనే మమకారాన్ని పెంచుకున్నప్పుడు మనం బంధింపబడతాం. "ఇదంతా నీదే ప్రభో!" అని సమస్తాన్నీ ఆయనకే అర్పించినప్పుడు, ఆయనే మనల్ని రక్షించి, ఉన్నత స్థితికి తీసుకువెళ్తాడు.
ఈ పవిత్రమైన రోజున, మనలో ఉన్న బలి చక్రవర్తి యొక్క సద్గుణాలను స్వీకరిస్తూ, అహంకారాన్ని వామనుడి పాదాల వద్ద సమర్పించి, సంపూర్ణ శరణాగతితో ఆయన కృపకు, గురు గ్రహ అనుగ్రహానికి పాత్రులమవుదాం.
అందరికీ వామన ద్వాదశి శుభాకాంక్షలు!
కల్యాణీగోపాల్
