ఆలోచనే మీ వాస్తవికత: మనసును పునర్నిర్మించే వేద మరియు యోగ రహస్యాలు
"విశ్వంలో ప్రతీదీ ఒక సామరస్యంతో ప్రవహిస్తుంటే, మనిషి మనస్సు మాత్రమే ఎందుకు నిరంతరం అశాంతితో, సంఘర్షణతో ఉంటుంది?" ఈ ప్రశ్న మానవ అస్తిత్వానికే మూలం. ఈ అశాంతికి కారణం, దానిని అధిగమించే మార్గం మన మనస్సులోనే ఉన్నాయని మన ప్రాచీన ఋషులు, యోగులు వేల ఏళ్ల క్రితమే దర్శించారు.
భగవద్గీతలో అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడితో ఇలా అంటాడు:
"చంచలం హి మనః కృష్ణ ప్రమాథి బలవద్ దృఢమ్ |
తస్యాహం నిగ్రహం మన్యే వాయోరివ సుదుష్కరమ్ ||" (గీత 6.34)
భావం: "ఓ కృష్ణా! ఈ మనస్సు చాలా చంచలమైనది, బలమైనది, మొండిది. గాలిని నిరోధించడం ఎంత కష్టమో, మనసును నిగ్రహించడం కూడా అంతే కష్టం."
ఈ సార్వజనీన సమస్యకు, ఆధునిక విజ్ఞానం మరియు ప్రాచీన యోగశాస్త్రం ఇచ్చే సమాధానం ఒక్కటే: మన మెదడును, మన మనస్సును మనం స్పృహతో "రీవైర్" చేసుకోవచ్చు, అనగా పునర్నిర్మించుకోవచ్చు.
శాస్త్రీయ ఆధారం: మీ మెదడు మారగలదు!
ఆధునిక న్యూరోసైన్స్ ప్రకారం, మన మెదడు ఒక రాయిలా స్థిరమైనది కాదు. అది నిరంతరం మారుతూ ఉంటుంది (న్యూరోప్లాస్టిసిటీ). మనం చేసే ప్రతి ఆలోచన, ప్రతి చర్య మన మెదడులో భౌతికమైన మార్పులను సృష్టిస్తుంది.
* స్వీడిష్ శాస్త్రవేత్తల ఆవిష్కరణ: వయసుతో సంబంధం లేకుండా మానవులు కొత్త మెదడు కణాలను పెంచుకోగలరని (న్యూరోజెనిసిస్) నిరూపించారు.
* స్టాన్ఫోర్డ్ అధ్యయనం: మన నమ్మకాలు మన శరీరాన్ని నిజ సమయంలో పునర్నిర్మించగలవని కనుగొన్నారు. మీ మెదడు మీ జీవితాన్ని కేవలం గమనించడం లేదు, అది మీరు పునరావృతం చేసే ప్రతి ఆలోచనతో మీ జీవితాన్ని నిర్మిస్తోంది.
"రీవైరింగ్" ప్రక్రియ: యోగశాస్త్ర మార్గం
మన మెదడులో పాతుకుపోయిన పాత అలవాట్లను, నమ్మకాలను (సంస్కారాలను) మార్చడానికి యోగశాస్త్రం ఒక స్పష్టమైన మార్గాన్ని చూపిస్తుంది.
* ఎరుక (Awareness): మిమ్మల్ని వెనక్కి లాగుతున్న ఆలోచనలను, నమ్మకాలను గుర్తించడం మొదటి అడుగు.
* ప్రశ్నించడం (Challenge): ఆ పాత నమ్మకాలను ప్రశ్నించుకోవడం.
* ప్రత్యామ్నాయం (Replacement): పాత ఆలోచనల స్థానంలో కొత్త, శక్తివంతమైన ఆలోచనలను ప్రతిష్టించడం. దీనినే పతంజలి మహర్షి "వితర్కబాధనే ప్రతిపక్షభావనమ్" (యోగ సూత్రాలు 2.33) అన్నారు. అంటే, ప్రతికూల ఆలోచనలు బాధించినప్పుడు, వాటికి వ్యతిరేకమైన సానుకూల భావనలను పెంపొందించాలి.
* పునరావృతం (Repetition): కొత్త ఆలోచనలను, అలవాట్లను పదేపదే ఆచరించడం ద్వారా, మెదడులో కొత్త నాడీ మార్గాలు ఏర్పడతాయి. పతంజలి చెప్పినట్లు: "స తు దీర్ఘకాల నైరన్తర్య సత్కారాసేవితో దృఢభూమిః" (యోగ సూత్రాలు 1.14). అనగా, ఆ అభ్యాసం చాలా కాలం పాటు, నిరంతరాయంగా, శ్రద్ధతో చేసినప్పుడే అది దృఢమైన పునాదిని పొందుతుంది.
ఆధ్యాత్మిక పునాదులు: గీత, యోగ మరియు ఉపనిషత్తుల వెలుగులో
ఈ "రీవైరింగ్" ప్రక్రియకు మన శాస్త్రాలు బలమైన ఆధ్యాత్మిక పునాదిని అందించాయి.
అర్జునుడి ప్రశ్నకు శ్రీకృష్ణుడు ఇలా సమాధానమిస్తాడు:
"అసంశయం మహాబాహో మనో దుర్నిగ్రహం చలమ్ |
అభ్యాసేన తు కౌన్తేయ వైరాగ్యేణ చ గృహ్యతే ||" (గీత 6.35)
భావం: "ఓ అర్జునా! మనస్సును నిగ్రహించడం కష్టమన్నది నిస్సందేహం. కానీ, దానిని అభ్యాసం (Practice) మరియు వైరాగ్యం (Detachment) అనే వాటి ద్వారా అదుపు చేయవచ్చు."
ఈ అభ్యాసం, వైరాగ్యాలే మనసును పునర్నిర్మించుకోవడానికి రెండు ముఖ్యమైన సాధనాలు. అంతిమంగా, మన జీవితానికి మనమే బాధ్యులమని శ్రీకృష్ణుడు గట్టిగా చెబుతాడు:
"ఉద్ధరేదాత్మనాత్మానం నాత్మానమవసాదయేత్ |
ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బంధురాత్మైవ రిపురాత్మనః ||" (గీత 6.5)
భావం: "మనిషి తనను తానే ఉద్ధరించుకోవాలి, తనను తాను పతనం చేసుకోకూడదు. ఎందుకంటే, మనిషికి తానే మిత్రుడు, తానే శత్రువు."
ఈ భావననే ఉపనిషత్తులు మరింత స్పష్టంగా ధృవీకరిస్తున్నాయి. అమృతబిందు ఉపనిషత్తు ఇలా చెబుతోంది:
"మన ఏవ మనుష్యాణాం కారణం బంధమోక్షయోః"
భావం: "మనుషుల బంధానికి, మోక్షానికి వారి మనసే కారణం."
మన మనస్సులోని నమ్మకాలే మన వాస్తవికతగా మారతాయని ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు కూడా నొక్కి చెబుతోంది. అందుకే యోగా యొక్క అంతిమ లక్ష్యం "యోగశ్చిత్తవృత్తినిరోధః" (యోగ సూత్రాలు 1.2) - అనగా, మనస్సు యొక్క చంచలమైన వృత్తులను నిరోధించి, ప్రశాంతమైన స్థితిని పొందడం.
ముగింపు
మీరు మీ జీవితానికి కేవలం ప్రేక్షకులు కాదు, మీరే దాని సృష్టికర్తలు. మీ మెదడు మీ చేతిలో ఉన్న ఒక శక్తివంతమైన సాధనం. గీత, యోగ సూత్రాలు, మరియు ఉపనిషత్తులు అందించిన జ్ఞానాన్ని స్వీకరించి, స్పృహతో మీ మనస్సును "రీవైర్" చేసుకోవడం ద్వారా, మీరు మీ పాత పరిమితులను అధిగమించి, మీకు కావలసిన ఆరోగ్యాన్ని, ఆనందాన్ని, మరియు విజయాన్ని సృష్టించుకోగలరు.
గుర్తుంచుకోండి, మీ పరివర్తన మీ మనస్సులోనే మొదలవుతుంది, ఒకేసారి ఒక ఆలోచనతో!
కల్యాణీగోపాల్
